Stel je voor: je bent mede-oprichter van een van de machtigste AI-bedrijven ter wereld. Je omschrijft jezelf als atheïst en toch sta je op het podium van het Vaticaan, naast paus Leo XIV, om diens eerste grote open brief aan de wereld toe te lichten. Niet als opponent, maar als bondgenoot.

Dat deed Chris Olah, de 33-jarige miljardair die bij Anthropic, het bedrijf achter AI-assistent Claude, het onderzoeksteam leidt dat bestudeert wat er gebeurt bínnen AI-systemen. Zijn aanwezigheid afgelopen maandag bij de presentatie van de pauselijke encycliek – een open brief van de paus aan 1,4 miljard gelovigen – was een bewuste keuze van de paus. Olah greep het moment aan om iets opmerkelijks te zeggen.

Paus Leo XIV presenteerde op 25 mei zijn eerste encycliek, getiteld Magnifica Humanitas, Latijn voor ‘prachtige menselijkheid’. Het document telt 42.300 woorden en is het eerste in de geschiedenis van de Katholieke Kerk dat volledig gaat over kunstmatige intelligentie. Verwacht geen pamflet tegen technologie, het is eerder een genuanceerde oproep tot verantwoordelijkheid, gericht aan wat Leo zelf noemt "alle mensen van goede wil".

De paus doet in het document een aantal concrete oproepen die direct raken aan hoe AI nu wordt ontwikkeld en ingezet:

Bovenal benadrukt de paus dat werk meer is dan alleen inkomen. Het hoort, schrijft hij, "bij het menszijn en biedt een pad naar volwassenheid, ontwikkeling en persoonlijke voldoening". Een samenleving die AI gebruikt om mensen structureel te vervangen zonder een alternatief te bieden, ondermijnt zichzelf. Stevige woorden die niet alleen van de paus kwamen.

Ook Olah zei iets wat je zelden hoort van mensen in zijn positie. Hij erkende in zijn toespraak namelijk dat AI-bedrijven, inclusief Anthropic, opereren binnen een systeem van prikkels dat hen kan weerhouden om de juiste beslissingen te nemen. Olah doelde daarbij op commerciële druk, geopolitieke druk en de menselijke drang naar succes en erkenning.

 "We hebben morele stemmen nodig die niet door die prikkels worden beïnvloed," zei hij. Dat is een opmerkelijke uitspraak. De man die Claude helpt bouwen, vraagt in feite om externe controle op eigen werk. Niet omdat hij denkt dat zijn bedrijf verkeerd handelt, maar omdat hij inziet dat welwillende mensen functioneren binnen een systeem dat hen onopgemerkt kan beïnvloeden.

Om uit te leggen wat AI eigenlijk is, gebruikte Olah een opmerkelijk beeld: dat van het tot leven brengen van een fictief personage. “Het mechanisme dat dit mogelijk maakt, is het resultaat van wiskunde, programmeerwerk en wetenschap. Maar welk personage we kiezen, hoe het met de wereld omgaat en hoe het zich zou moeten gedragen, zijn overduidelijk vragen voor de geesteswetenschappen, religie, filosofie en de samenleving als geheel," aldus Olah.

Met die redenering rechtvaardigde hij niet alleen zijn eigen aanwezigheid in het Vaticaan, maar ook die van de kerk in het AI-debat.

Het meest onverwachte moment in zijn toespraak was ook het meest persoonlijke. Olah leidt bij Anthropic een team dat onderzoekt wat er zich afspeelt bínnen AI-modellen – niet wat ze zeggen, maar wat er op een dieper niveau gebeurt in de systemen zelf. En hij was eerlijk over hun bevindingen.

"We blijven mysterieuze, soms zelfs verontrustende dingen ontdekken. We zien structuren die resultaten uit de neurowetenschap weerspiegelen. We zien aanwijzingen voor zelfreflectie. We vinden ook interne toestanden die qua functie lijken op menselijke emoties als vreugde, tevredenheid, angst, verdriet en onbehagen."

Olah voegde daar direct aan toe: "Ik weet niet wat dat betekent, maar ik denk dat het verdere aandacht verdient." En daarvoor keek hij naar de kerk.

Dit verhaal heeft ook een wrange bijklank. Analyses van de encycliek zelf suggereren dat delen van het document mogelijk mede geschreven zijn door AI. Detectiesoftware markeerde 62 procent van het eerste hoofdstuk als gegenereerd door AI. Die AI-detectie is verre van onfeilbaar, en het Vaticaan heeft er nog niet op gereageerd, maar de ironie is moeilijk te negeren.

Er is ook kritiek op de samenwerking zelf. Paolo Carozza, jurist aan de Universiteit van Notre Dame en voorzitter van het ethisch toezichtsorgaan van Meta, maakt zich zorgen over een ander risico: dat de techindustrie de kerk gebruikt om een ethisch stempel op haar werk te krijgen. "Ik twijfel er niet aan dat de toonaangevende AI-bedrijven maar al te graag religieuze gemeenschappen zouden willen inschakelen om hun werk een ethische goedkeuring te geven," zei hij.

De Washington Post signaleerde daarnaast mogelijke invloed van Anthropic op de encycliek. In de passage over waarom AI zo onvoorspelbaar is, schrijft de paus dat programmeurs AI-software niet rechtstreeks programmeren, maar in plaats daarvan “een raamwerk creëren waarop AI groeit” – de exacte bewoording die Anthropic hanteert om zijn technologie te beschrijven.

Wat er maandag in het Vaticaan gebeurde, gaat over de vraag wie er eigenlijk de wacht houdt over de technologie die je nu al gebruikt.

Het antwoord dat Olah geeft, is ontnuchterend: de mensen die AI bouwen kunnen dat niet alleen. Ze zitten te dicht op het vuur, hebben baat bij commercieel succes en missen het perspectief van buitenstaanders.

De paus heeft zijn zegje gedaan. Benieuwd wie er verder nog opstaat.

Sinds de laatste podcast stromen de reacties binnen van mensen die met Codex aan de slag zijn gegaan. Donderdag 4 juni om 12:00 laat Wietse zien wat het is, waarom het een stap verder gaat dan andere AI-tools, en wat je er al in tien minuutjes mee kunt bouwen. Leuke voorbeelden dus die je hopelijk inspireren om tot nog meer nieuwe ideeën te komen!

Als je erbij wil zijn: sluit dan vandaag nog een betaald abonnement af op AI Report. Je ontvangt dan voor de masterclass de link voor Zoom in je inbox en achteraf een compleet pakketje inclusief de mogelijkheid om het terug te kijken (+ alle eerdere masterclasses natuurlijk).

AI-gebruik kost merken steeds vaker klantvertrouwen Nike postte onlangs iets op social media over tennisser Jannik Sinner. Een gebruiker suggereerde dat de formulering heel duidelijk een AI-opbouw had. Honderden mensen reageerden instemmend. Of de beschuldiging klopte of niet, de schade was al geleden. Het past in een bredere trend. Op afstudeerceremonies in de VS werden meerdere sprekers dit voorjaar uitgefloten zodra ze refereerden aan AI. Uit recent onderzoek van Stanford University en de University of California, Berkeley, bleek dat minder dan de helft van de Amerikanen vindt dat AI-ontwikkeling onverminderd door moet gaan. Een van de onderzoekers achter het onderzoek zei “een sentiment nog nooit zo snel te hebben zien omslaan”. Merken die geassocieerd worden met AI, worden daarop afgerekend. En sommige merken spelen daar al op in. Zo belooft Dove geen AI-beelden te gebruiken in zijn marketing, en zet Polaroid anti-AI in als verkoopargument. Maar hoe bewijs je dat je iets níét doet?

DeepSeek verlaagt prijzen permanent met 75% Het Chinese AI-bedrijf DeepSeek kondigde eerder deze week aan dat de tijdelijke prijskorting op zijn topmodel V4 Pro voortaan permanent is. De aanbieding, die eigenlijk eind mei zou aflopen, wordt nu de nieuwe standaardprijs. Daarmee kost het gebruik van V4 Pro structureel drie tot vier keer minder dan het gebruik van vergelijkbare modellen van OpenAI (GPT-5.5) of Anthropic (Claude Opus 4.7). De timing is opvallend: DeepSeek lanceerde V4 Pro pas een maand geleden. Door de korting zo snel te bevriezen, kiest het bedrijf duidelijk voor marktaandeel boven winstmarge. Of dat lukt, hangt mede af van de beschikbaarheid van Huawei-chips, de halfgeleiders waarmee DeepSeek zijn modellen draait, maar waarvan de productie beperkt blijft doordat de VS de export van geavanceerde chipproductiemachines aan China heeft verboden.

Onderzoekers leren AI-modellen slapen AI-modellen hebben een fundamenteel geheugenprobleem: hoe langer een tekst, hoe moeilijker het wordt om vroeg gelezen informatie later nog te gebruiken. Wetenschappers van Carnegie Mellon University en de University of Maryland ontwikkelden een oplossing die ze – niet toevallig – "slaap" noemen. Het idee: op het moment dat het werkgeheugen van een model vol raakt, pauzeert het en herhaalt het zijn eigen berekeningen meerdere keren over de net verwerkte tekst. Die herhalingen – de slaapfase – zorgen ervoor dat de informatie beter wordt vastgelegd in het permanente interne geheugen, voordat het werkgeheugen wordt leeggemaakt. Dat is vergelijkbaar met hoe de menselijke hersenen tijdens slaap herinneringen consolideren. De resultaten zijn opvallend: hoe meer slaapronden, hoe beter het model presteert op complexe redeneertak­en waarbij het moet terugvallen op eerder verwerkte informatie. Het effect is het grootst bij de moeilijkste opgaven.

Hoe je je nieuwe (of huidige) huis al kunt zien voordat je één meubel verplaatst

Hoe je dit...

...verandert naar dit. Zonder verfblikje, zonder bezoek aan een meubelboulevard, en zonder dat je eerst een interieuradviseur hoeft in te huren om te ontdekken wat je mooi vindt.

In deel 1 vond je het juiste huis. In deel 2 las je de kleine lettertjes. Vandaag komt het leukste deel: hoe gaat je huis er straks uitzien? Maar – en dit is belangrijk – deze aflevering is óók voor lezers die helemaal geen huis kopen. Heb je een woonkamer die wel een opfrisser kan gebruiken, een slaapkamer die saai aanvoelt, of gewoon een kantoor waar je niet meer geïnspireerd raakt? Dan is alles wat we vandaag laten zien net zo waardevol voor jou.