[Originele versie in het Engels]

De AI-industrie heeft het recht niet om verbaasd te doen dat Amerikanen AI, datacenters en alles wat ermee te maken heeft zijn gaan verachten. De stembus heeft nu haar oordeel geveld, maar de peilingen laten al jaren een groeiende vijandigheid zien.

De pure omvang van de vijandigheid is wellicht verrassend, vooral omdat sommige van de bezwaren erachter niet goed onderbouwd zijn (de waterkwestie is bijvoorbeeld opgeklopt). Vreemder nog, deze mate van wrok is elders in de wereld lang niet zo wijdverbreid; daar wordt AI vaak met voorzichtig optimisme bekeken, of op zijn minst met een zekere afwachtende neutraliteit. En wat misschien nog het meest opvalt: Amerikanen omarmen AI in hun dagelijks leven terwijl ze eisen dat de industrie in het gareel wordt gebracht; de twee groepen overlappen elkaar aanzienlijk.

Zijn kiezers in de war? Misschien niet bereid om verantwoordelijkheid te dragen voor wat ze doen? Of is het dat ze alle voordelen willen maar geen van de kosten? Ik denk niet dat iets hiervan waar is. Ik denk dat mensen de afruil begrijpen en de industrie precies vertellen wat ze willen ruilen. Nu het er steeds meer naar uitziet dat AI, naast corruptie, de oorlog in Iran en andere eeuwige grieven, een bepalend thema wordt bij de presidentsverkiezingen van 2028, kun je mensen niet zomaar als idioten wegzetten en het daarbij laten.

Het ligt aan de boodschap, zegt de industrie. We moeten de boodschap onmiddellijk veranderen. Ze vergissen zich schromelijk in de deugden van AI.

Ik vind dit neerbuigend, kleinerend en gewoonweg fout. Laat me uitleggen waarom.

Sommigen hebben, met de regelmaat van de klok, de raderen van de PR-machine al in gang gezet, maar daar trapt niemand meer in. Het medium is de boodschap, zoals McLuhan zei, en dus zullen ze zich niet achter een semantische vermomming kunnen verschuilen: AI zegt, op zichzelf, alles, en de gevolgen ervan zijn voor iedereen te zien. Voor zover het verhaal überhaupt enig effect heeft gehad, heeft het een werkelijkheid belicht die er al die tijd al was: AI gaat een groot probleem worden. Een boodschap kun je niet verwijten dat ze het nieuws van een onwelkome werkelijkheid brengt. De aanklacht is veel ernstiger—ze hebben veel gepraat maar weinig opgelost.

Het zijn niet de woorden die mensen boos hebben gemaakt, maar de toekomst die deze woorden voorschrijven. Het vooruitzicht van wijdverbreide baanonzekerheid, de ondergang van het internet als een relatief schone en publieke ruimte, een cognitief verval van generatieformaat, enz., enz.—en misschien zelfs een regelrechte catastrofe (als iedereen het bouwt, gaat iedereen dood of zoiets). Dit zijn de spoken die, keer op keer, worden opgeroepen zodra de toekomst van AI ter sprake komt. Sommige ervan spoken al rond bij nietsvermoedende dorpelingen aan de andere kant van de wereld.

Rob, een man van 58 die zijn hele werkende leven bouwvakker is geweest ergens in het vergeten Midwesten, stelt in het licht van deze feiten een volkomen redelijke vraag: Als dat jullie boodschap is, waarom blijven jullie dat ding dan in godsnaam bouwen?

Om de gebruikelijke reactie van de industrie na te doen, zou ik nu wat argumenten kunnen verzinnen om te verdedigen waarom het eigenlijk logisch is dat Anthropic op de afgrond af stormt—dat is, uiteraard, om een veiligheidshek te plaatsen voordat de anderen arriveren, zodat Dario hun kan leren hoe de good guys het doen—maar utilitaristische logica werkt slecht bij een deontologische bevolking die al die bullshit, moeiteloos, kan wegsnijden met een scherp scheermes van gezond verstand: bouw dat ding dat van mijn leven een verdomde nachtmerrie maakt gewoon niet.

Want daar komt deze alomtegenwoordige AI-haat op neer. Misschien twijfel je niet aan de goede bedoelingen van de AI-industrie of aan het positieve potentieel van de technologie zelf. Dat hoeft ook niet om de flagrante nalatigheid te veroordelen: ze hebben geen goed antwoord voor Rob.

Afgezien van het feit dat de industrie veel te graag lijkt te grijpen naar geavanceerd speltheoretisch gedoe en langdradige tirades, waar je helemaal niets aan hebt—wie heeft er, tussen het jongleren met alledaagse ergernissen door, tijd om essays van 20.000 woorden van Dario Amodei te lezen?—wil het geval dat het antwoord op Robs zorgen opmerkelijk zwak is vergeleken met de uitgewerkte dystopische scenario’s die iedereen in Silicon Valley zo goed lijkt te kunnen oproepen.

We gaan elke ziekte genezen. De wereld wordt geweldig. Wacht maar af. Wacht maar af.

Is dat echt het beste wat jullie kunnen doen? Ofwel jullie gebrek aan verbeeldingskracht wordt alleen geëvenaard door jullie gebrek aan smaak, en in dat geval moeten we jullie niet toevertrouwen ook maar één van de utopieën te bouwen waar jullie van dromen, ofwel jullie liegen tegen ons over hoeveel vertrouwen jullie werkelijk hebben in die nevelige toekomsten waar jullie het steeds over hebben, en in dat geval moeten we jullie niet vertrouwen, punt.

En het is in deze sfeer van wantrouwen dat een jonge vrouw van 25, Natalie, net klaar met haar masteropleiding, gretig om carrière te maken als software engineer, te horen krijgt dat ze is ontslagen om “kosten te besparen en AI-budgetten te beheren”. Ook zij heeft een eenvoudige vraag voor de industrie: Vind ik ooit nog een baan waarin ik doe wat ik het liefste doe? En Mary, 37 en vier kinderen, van wie één een pasgeborene van twee maanden, valt haar bij: Zal ik mijn kinderen nog zien opgroeien, of komt er een of andere machine langs die me doodt? Ik heb de films gezien!

En de waarheid is, opnieuw, dat de industrie voor geen van beiden een bevredigend antwoord heeft.

De industrie verdedigt AI altijd, steevast met een beroep op de toekomst, en een onzekere bovendien. Elke klacht wordt beantwoord in de toekomende tijd: de modellen zullen betaalbaar worden, betere banen zullen de banen vervangen die verdwijnen, medische doorbraken komen eraan, overvloed voor iedereen ligt om de hoek, enz., enz. Maar wanneer de AI-industrie belooft kanker uiteindelijk te genezen, geeft ze geen antwoord aan de 25-jarige Natalie die gisteren haar baan verloor. Wanneer ze belooft “de lichtkegel te veroveren”, negeert ze de 58-jarige Rob wiens elektriciteitsrekening vandaag omhoog is gegaan. Wanneer ze belooft “de kwaadaardige superintelligentie te alignen”, treft het nieuws de 37-jarige Mary terwijl ze een krijsende pasgeborene stil probeert te krijgen, haar tweeling naar school probeert te brengen en haar tienerdochter probeert gerust te stellen dat ze, met een beetje geluk, ooit zelf een gezin zal mogen hebben.

De problemen van mensen in de tegenwoordige tijd zijn geen “misverstand” over de boodschappen van de AI-industrie in de toekomende tijd. De industrie is zo in beslag genomen door morgen dat ze vandaag nauwelijks lijkt op te merken. En dus is wat ze in feite doet niet de verkeerde boodschap sturen maar van onderwerp veranderen.

AI kan heel goed een enorme kracht voor het goede blijken te zijn—dat geloofde ik, tenminste totdat Black October plaatsvond en vervolgens doorliep in Black November—en toch de wrok verdienen van juist de mensen die er indirect van zullen profiteren. De uiteindelijke waarde van een technologie rechtvaardigt niet met terugwerkende kracht de voorwaarden van haar komst.

Denk aan de spoorwegen: ze veranderden de wereld, en toch verdienden de baronnen elk beetje van de populistische woede die ze over zich afriepen. Pas toen werd de deal beter.

Laten we de geschiedenis dus niet herschrijven: vijandigheid tegenover AI hoeft geen obstakel te zijn voor een welvarende toekomst. Ze is misschien zelfs juist het mechanisme dat zo’n toekomst tot stand brengt. Ze zou weleens de kracht kunnen zijn die de bubbel laat leeglopen in plaats van hem te laten knappen. En dat is, geloof ik, althans voor een deel, waar Amerikanen bij deze midterms voor hebben gestemd.

Ze hebben niet gestemd om de toekomst van de AI-industrie om zeep te helpen, maar om hun eigen heden te beschermen. Als die twee dingen botsen, dan moet een van de twee wijken. Ik weet welke ik kies.

Er is in dit verhaal geen sprake van een doorfluisterspel en er raakt geen boodschap verhaspeld. De industrie heeft niet de moeite genomen om de werkelijkheid die ze schept draaglijker te maken. Mensen nemen niet zozeer een gebrek aan eerlijkheid kwalijk als wel een onwil om het vandaag beter te doen. In dat opzicht, vrees ik, is de industrie dezelfde die ze altijd is geweest.

Alberto Romero, 5 november 2026