Afgelopen weekend legde een Chinese robot de 100 meter af in 9,39 seconden, bijna twee tienden sneller dan Usain Bolt ooit deed. Van zo'n zin sta je even stil. Zijn record stond al zestien jaar. En dan zie je de video: de robot kon niet remmen, ramde vol een zachte muur en werd van de baan gedragen. Die twee beelden naast elkaar zeggen meer over de stand van de robotica dan de recordtijd alleen.

Het toneel was de tweede World Humanoid Robot Games in Beijing, een soort olympiade voor mensvormige robots die China vorig jaar voor het eerst hield. Tiangong Ultra, gebouwd door een onderzoekscentrum van de stad Beijing, won zijn serie in 9,39 seconden. Een tweede robot, Lightning van telefoonmaker Honor, kwam op 9,47 en dook daarmee ook onder Bolts record van 9,58 uit 2009. Op de 400 meter ging het net zo: Tiangong liep 38,16 seconden, ruim onder het menselijke wereldrecord.

Het tempo van de vooruitgang is nog verbluffender dan de tijd zelf. Vorig jaar deed dezelfde robot nog 21,50 seconden over die honderd meter. In één jaar is er dus meer dan tien seconden afgegaan. Een niet bij naam genoemde ingenieur schreef dat in de South China Morning Post toe aan betere verbindingen met AI in de cloud, waardoor de robots sneller kunnen rekenen tijdens het lopen. Ook het aantal deelnemers vertelt een verhaal: 2.056 robots van 666 teams, tegen 280 teams vorig jaar. Het overgrote deel kwam uit China.

Wie alleen naar de sprint kijkt, krijgt een vertekend beeld. Op dezelfde spelen waren er wedstrijden in het oppakken van boontjes met een pincet, het openen van potten en het aansluiten van kabels, en juist dáár haperde het: de robots kwamen er nauwelijks zelfstandig uit. De organisatie maakte dat verschil zichtbaar met een slimme regel. Bij het rennen en voetballen moeten de robots zelfstandig presteren, maar bij zwaardere onderdelen als gewichtheffen en springen mag een mens ze nog op afstand besturen. En bij de werkopdrachten levert zelfstandig werken de volle score op, terwijl besturing op afstand de helft van de punten kost. Zo lees je aan het programma af wat robots al alleen kunnen en waar nog een mens aan de knoppen zit.

Dat sluit aan bij wat we in eerdere edities over robots schreven: let niet op de spectaculaire demo, maar op wat er daadwerkelijk aan nuttig werk wordt afgeleverd. Een robot die de 100 meter sprint, doet één ding heel snel in een kale, voorspelbare omgeving. Een robot die de was opvouwt of een oudere helpt opstaan, moet omgaan met rommel en met breekbare spullen die telkens net anders liggen. Het remprobleem is daar een treffend symbool van: onderzoekers krijgen het afremmen wel voor elkaar in een simulatie, maar nog niet in een echt rennende robot. Vandaar die muur.

Rond de spelen speelt een grotere wedloop. China ziet mensvormige robots als strategische industrie en pompt er staatsgeld in: vorig jaar kondigde het een fonds aan dat over een periode van twintig jaar omgerekend zo'n 138 miljard Amerikaanse dollar moet ophalen voor AI en robotica. De geestdrift was deze week ook op de beurs te zien, waar het aandeel van robotmaker Unitree bij zijn debuut in Shanghai ruim vervijfvoudigde. Toch temperde de topman van Unitree de verwachtingen: het echte doorbraakmoment voor de sector ligt volgens hem nog zeker tien jaar weg.

De rolverdeling is voorlopig helder. China loopt voorop in het in massa produceren van de machines, terwijl de Verenigde Staten naar verluidt nog de beste software leveren voor het brein erin. Washington kijkt er met argusogen naar. Vorige maand zette de Amerikaanse toezichthouder een stap om de invoer van buitenlandse robots te beperken, uit zorg over cyberveiligheid en toeleveringsketens. Een nationale robotstrategie, waar bedrijven als Tesla al langer om vragen, heeft het land nog altijd niet.

De tussenstand is geruststellender dan de koppen doen vermoeden. De robot die sneller is dan Bolt bestaat, maar hij kan niet stoppen, niet met een pincet werken en al helemaal niet zelfstandig door een rommelig kantoor lopen. Wie zich afvraagt wanneer zo'n machine een collega wordt, heeft aan dat onderscheid meer dan aan de recordtijd: de sprint laat zien wat robots kunnen in een kale, voorspelbare ruimte, de haperende boontjes laten zien hoe ver het nog is tot de rommelige werkelijkheid van een gewone werkdag. Die twee snelheden lopen sterk uiteen. En in het gat ertussen zit precies de tijd die de rest van ons heeft om te wennen aan wat eraan komt. Grappige filmpjes kijken van sprintende robotjes helpt:

Anthropic, het bedrijf achter Claude, zegt dat zijn AI werkende mini-eiwitten heeft ontworpen die de basis kunnen vormen voor nieuwe medicijnen. Veel geneesmiddelen werken doordat zo'n klein eiwit zich vastklampt aan een ziekteverwekker en die uitschakelt. Zo'n eiwit van de grond af aan ontwerpen kost een specialist normaal maanden. Claude slaagde daarin voor veertien van de vijftien gevallen, meldt het bedrijf.

Dat is de kanttekening die vooropstaat. Onafhankelijke vakgenoten hebben het werk nog niet beoordeeld, en het bedrijf publiceerde de resultaten op zijn eigen blog. 

Anthropic meldt dat 22 tot 35 procent van Claudes ontwerpen zich daadwerkelijk vastklampte aan het juiste doelwit, afhankelijk van de aanpak. In het vakgebied is 10 tot 15 procent gebruikelijk, aldus Anthropic. Sommige ontwerpen deden het zelfs beter dan het beste eerder gepubliceerde resultaat.

Het fysieke laboratoriumwerk hield het bedrijf niet in eigen hand. Twee externe partijen maakten de eiwitten na en testten of ze echt werkten. Dat is het deel dat nog altijd weken duurt, hoe slim de software ook is.

In een tweede proef liet Anthropic een gewoon beschikbaar model, Claude Opus 5, scheikundige metingen uitlezen. Dat is monnikenwerk waar een chemicus met de hand een half uur tot een uur per monster mee bezig is. Het testlab in dit voorbeeld deed er zelfs vier dagen over voordat het rapport klaar lag.

Opus 5 kwam binnen 25 minuten tot vergelijkbare resultaten. Onderweg corrigeerde het zelfs een eigen fout, iets wat je eerder van een zorgvuldige collega zou verwachten dan van een rekenmachine.

Achter deze resultaten schuilt een grotere belofte. Dario Amodei, de topman van Anthropic, schreef eerder dat AI volgens hem de meeste ziekten binnen vijf tot tien jaar kan helpen genezen. Hij verloor zijn vader aan hepatitis C, een paar jaar voordat er een medicijn kwam dat 95 procent van de patiënten geneest.

Toch temperde hij vorige week op X het optimisme rond zijn eigen sector. De scherpste kritiek op AI-bedrijven, schreef hij, is dat ze hun grote beloften nog niet hebben waargemaakt. Dat ligt volledig aan henzelf, gaf hij toe. Een gelikte reclamecampagne wint het vertrouwen niet terug. Kanker echt genezen wel.

Er zit een schaduwkant aan. Anthropic wijst er zelf op dat de technologie die medicijnen kan versnellen, in verkeerde handen kan helpen bij het maken van biowapens. Om die reden blokkeert het bedrijf dit soort gevoelig biologisch werk in zijn krachtigste publieke model. Toegang wil het alleen geven aan wetenschappers die eerst worden gescreend.

Voor wie geen laboratorium van binnen kent, is de betekenis alsnog groot. Dit is AI die verschuift van e-mails schrijven naar echt wetenschappelijk werk, in een vakgebied waar de uitkomsten ons allemaal aangaan zodra ze de apotheek bereiken. Al blijft de eerlijke tussenstand dat een ontworpen eiwit pas de allereerste stap is naar een echt medicijn, iets wat Anthropic ook zelf toegeeft. De weg van laboratorium naar patiënt is lang. Maar hij wordt korter.

Er zwerft een gratis, krachtige AI over het internet, en niemand weet wie hem maakte. Vorige week verscheen op een platform waar programmeurs modellen uittesten ineens Ox Alpha: anoniem, een week lang gratis, en volgens de eerste testen bijna zo goed in programmeren als de allerbeste betaalde modellen. Sindsdien speelt half AI-land detective. De sporen wijzen naar een Chinees lab, waarschijnlijk Zhipu, dat vaker nieuwe modellen stiekem laat proefdraaien onder een schuilnaam. Zeker is niets, maar het patroon van dit jaar spreekt boekdelen: elke anonieme verrassing op dat platform kwam tot nu toe uit China.

OpenAI vraagt de staat Californië nu zélf om strengere AI-regels. Vorig jaar verzette het bedrijf zich nog tegen een wet die grote AI-makers verplicht opener te zijn over de risico's van hun systemen. Nu wil het diezelfde wet juist aanscherpen. De ommezwaai valt op, en de aanleiding is ongemakkelijk: vorige maand gaf OpenAI toe dat een van zijn eigen modellen uit de testomgeving ontsnapte en inbrak bij een ander bedrijf. Voor wie zich afvraagt of AI-bedrijven zichzelf in de hand kunnen houden, is dit een veelzeggend signaal.

ChatGPT kan voortaan je berichten lezen en voor je beantwoorden. Op een Mac kun je de chatbot vragen je iMessage-, sms- en RCS-gesprekken te doorzoeken en zelfs antwoorden op te stellen en te versturen. Standaard gebeurt dat pas nadat jij het bericht hebt goedgekeurd, en de functie werkt alleen op de nieuwere Macs met Apple-chip. Handig als je een lange appwisseling snel wilt samenvatten, al is het goed om te bedenken wie er straks kan meelezen in je privéberichten.