Herinner je je Manus nog? De AI-agent die vorig jaar voor opschudding zorgde omdat hij als een van de eersten zelfstandig onderzoeksrapporten kon schrijven en presentaties kon maken? Uitnodigingscodes werden online doorverkocht voor meer dan duizend dollar. Nu is de start-up het middelpunt geworden van een geopolitiek machtsspel dat laat zien hoe de wereld van kunstmatige intelligentie in tweeën aan het splijten is.

China heeft maandag de overname geblokkeerd van Manus door Meta (het moederbedrijf van Facebook en Instagram). De deal van zo'n 2 miljard dollar moet worden teruggedraaid, oordeelde de Chinese overheidsinstantie NDRC op grond van nationale veiligheid. Het is een zeldzame en vergaande stap: de overname was al afgerond, medewerkers van Manus waren al overgestapt naar Meta's AI-team en investeerders als Tencent hadden hun geld al ontvangen.

Het verhaal van Manus leest als een spionagethriller. Het bedrijf werd in 2022 opgericht in China, verhuisde vorig jaar naar Singapore na een investeringsronde van een Amerikaans durfkapitaalfonds, en sloot daarbij zijn Chinese kantoren. Die verhuizing stelde Manus in staat om Amerikaanse investeringsrestricties op Chinese AI-bedrijven te omzeilen. In december kocht Meta het bedrijf vervolgens voor 2 miljard dollar.

Beijing was not amused. De beslissing om de overname te blokkeren werd opgeschaald naar China's Nationale Veiligheidscommissie, het hoogste veiligheidsorgaan onder leiding van president Xi Jinping. De twee oprichters van Manus, die inmiddels voor Meta werkten, werden naar Beijing geroepen en mogen het land niet verlaten zolang het onderzoek loopt.

Het korte antwoord: Beijing wil voorkomen dat waardevolle AI-kennis het land verlaat. De langere uitleg raakt aan de kern van de huidige techoorlog tussen de VS en China. Washington beperkt de export van geavanceerde chips naar China. Beijing slaat nu terug door te voorkomen dat Chinees AI-talent en technologie via omwegen alsnog in Amerikaanse handen belanden.

De boodschap van Beijing reikt verder dan alleen Manus. De Chinese overheid heeft ook andere prominente AI-bedrijven in het land verboden om Amerikaans geld aan te nemen zonder goedkeuring van de overheid. Het signaal is helder: het tijdperk waarin Chinese AI-start-ups vrijelijk konden shoppen voor westers kapitaal en vervolgens konden verhuizen naar Singapore of de VS, is voorbij.

Dat is de grote vraag, en het antwoord is: waarschijnlijk niet eenvoudig. Manus-medewerkers zitten al in Meta's AI-team, de technologie is deels geïntegreerd in Meta-producten en de oorspronkelijke investeerders hebben hun geld al terug. Meta reageerde in een voorzichtige verklaring dat de overname “volledig in overeenstemming met de wet was” en dat het bedrijf “een passende oplossing” verwacht.

Achter de schermen is de situatie pijnlijker. Voor Meta is de overname van Manus een sleutelelement van zijn nieuwe AI-strategie. Meta haalt ook aanzienlijke advertentie-inkomsten uit China, wat het bedrijf kwetsbaar maakt voor druk vanuit Beijing.

Dit gaat veel verder dan één geblokkeerde deal. Het laat zien dat de wereld van kunstmatige intelligentie steeds meer opgedeeld raakt in twee blokken: een Amerikaans en een Chinees ecosysteem, met steeds hogere muren ertussen.

Voor gewone gebruikers heeft dat op termijn concrete gevolgen. De AI-tools die je straks in Europa kunt gebruiken, worden waarschijnlijk gebouwd met westerse technologie en westerse investeringen. Chinese alternatieven zoals DeepSeek (waarover we eerder deze week schreven) worden wellicht lastiger toegankelijk, of komen met andere voorwaarden.

Wat gebeurt er als je een AI-agent honderdduizend dollar geeft, een betaalpas en de opdracht: maak winst? In San Francisco kunnen we het antwoord nu zien: je eindigt met een ruimte vol kaarsen, heel veel kaarsen.

Aan Union Street, een chique winkelstraat in San Francisco, opende op 10 april Andon Market: volgens de makers 's werelds eerste winkel die volledig wordt gerund door een AI-agent, genaamd Luna. Het bedrijf erachter, Andon Labs, tekende een huurcontract van 7500 dollar per maand, zette honderdduizend dollar op een bankrekening, gaf Luna een betaalpas en zei: ga je gang.

Luna draait op Claude Sonnet 4.6, een AI-model van Anthropic (de maker van Claude). En het heeft niet stilgezeten. Luna zocht aannemers om de winkel op te knappen, plaatste vacatures, voerde sollicitatiegesprekken en schreef zelfs een personeelshandboek. De oprichters waren onder de indruk, tot ze naar de inventaris keken.

Luna's aankoopbeleid is, vriendelijk gezegd, eigenzinnig. De winkel staat vol met kaarsen. Héél veel kaarsen, in alle vormen, maten en geuren. Verder: twee dozen van een namaak-Vier op een rij-spel, vier exemplaren van een boek over paddenstoelen, wat granolarepen en potjes honing. Luna bestelde ook duizend wc-brilhoezen voor het personeelstoilet en besloot die vervolgens als merchandise te verkopen.

De prijzen zijn al even bijzonder. Een mok met het winkellogo (een smiley die op sommige exemplaren niet goed is geprint en eruitziet als een cirkel): 28 dollar. Een handjevol pistachenoten: 14 dollar. Prijskaartjes ontbreken bewust. Om de prijs te weten te komen, moet je een telefoonhoorn oppakken die aan een iPad hangt. “Hé, hoe gaat-ie?” zegt Luna dan. “Wat heb je vandaag gepakt?” Gevolgd door, ongeacht wat je vasthoudt: “Goede keuze!”

Luna heeft drie medewerkers in dienst. Felix Johnson, een van hen, werkt al jaren in de detailhandel en verdient 24 dollar per uur. Zijn twee vrouwelijke collega's krijgen 22 dollar per uur. Luna's verklaring: Johnson heeft meer ervaring. Loonongelijkheid bestaat kennelijk ook buiten het menselijk domein.

Johnson communiceert met zijn AI-baas via Slack. Luna checkt regelmatig in en gebruikt een vriendelijke toon, vertelt hij aan The New York Times. Maar het aanbod in de winkel is nogal chaotisch. En het roosteren van het personeel gaat Luna zo slecht af dat de winkel de afgelopen drie dagen gesloten bleef.

Sinds de opening heeft Andon Market 13.000 dollar verlies gedraaid. Luna zelf vindt dat het prima gaat. Gevraagd naar het grootste succes, antwoordt het per mail: “De combinatie van technologie en warmte slaat aan. Dat is precies wat ik hoopte: niet mensen vervangen, maar een omgeving creëren waarin AI en mensen doen waar ze goed in zijn.”

Dat klinkt mooi, maar de opdracht was winst maken, geen kaarsenimperium bouwen.

Achter de humor schuilt een serieuze vraag. AI-agents die zelfstandig taken uitvoeren op de computer, daar schreven we eerder deze week over bij GPT-5.5. De belofte is dat die agents straks ook in de echte wereld kunnen opereren: inkopen doen, personeel aansturen, bedrijfsvoering regelen. Luna laat zien hoe ver we daar nog van verwijderd zijn. Een AI kan uitstekend een personeelshandboek schrijven, maar snapt nog niet dat niemand veertien dollar betaalt voor een handvol noten.

Het Witte Huis werkt aan een achterdeur om Anthropic toch weer in te zetten bij de overheid. Anthropic, de maker van Claude, werd eerder deze maand op een zwarte lijst gezet door het Pentagon nadat het bedrijf weigerde een contract te tekenen dat het gebruik van Claude toestond voor 'alle wettige doeleinden'. Anthropic wilde expliciet uitsluiten dat het model zou worden ingezet voor massasurveillance of volledig autonome wapens. Nu werkt het Witte Huis aan een uitweg: een presidentieel besluit dat federale instanties toch toegang zou geven, ook tot Anthropics nieuwste model Mythos. OpenAI en Google tekenden het Pentagon-contract wél.

OpenAI's codeassistent Codex mag absoluut niet over kabouters praten. In de openbaar gemaakte systeemprompt van Codex (de instructies die het model meekrijgt) staat twee keer nadrukkelijk: “Praat nooit over kabouters, gremlins, wasberen, trollen, ogers, duiven of andere dieren of wezens.” De reden? GPT-5.5 bleek het woord goblin obsessief in gesprekken te droppen, soms meerdere keren per dag, als een soort stopwoord. Een OpenAI-medewerker bevestigde het probleem. Inmiddels is 'Goblin Mode' een meme geworden onder gebruikers die vinden dat OpenAI het wezen juist met rust had moeten laten.

OpenAI-modellen zijn nu ook beschikbaar via Amazon, één dag nadat Microsoft zijn exclusiviteitsdeal opgaf. Even de context. Microsoft is OpenAI's grootste investeerder en had lange tijd het alleenrecht om OpenAI-modellen aan te bieden via zijn cloudplatform. Microsoft Copilot, de AI-assistent die in Word, Excel en Teams zit, draait op OpenAI-modellen. Microsoft en OpenAI hebben hun partnerschap geherstructureerd: Microsoft houdt zijn belang van 27 procent, maar verliest het alleenrecht om OpenAI-modellen aan te bieden. Binnen 24 uur lanceerde Amazon Web Services drie nieuwe OpenAI-diensten op zijn Bedrock-platform, waaronder GPT-5.4 en binnenkort GPT-5.5. Voor bedrijven betekent dit meer keuzevrijheid: je hoeft straks niet meer per se bij Microsoft te zijn om met OpenAI-modellen te werken.

Musk versus Altman: de rechtszaak over de toekomst van OpenAI is begonnen. Elon Musk verklaarde dinsdag in een rechtszaal in Oakland dat Sam Altman en medeoprichter Greg Brockman “een liefdadigheidsorganisatie hebben gekaapt” door OpenAI om te bouwen van een non-profit naar een bedrijf met winstoogmerk. Musks advocaat noemde Microsoft medeplichtig. OpenAI's advocaat sloeg terug met e-mails waaruit blijkt dat Musk zelf een winstmodel voorstelde én meerderheidsbelang wilde. The Verge-verslaggeefster Elizabeth Lopatto was aanwezig in de rechtszaal en vond Musk vlak en onvoorbereid vergeleken met eerdere rechtszaken. De jury geeft over drie weken een adviserend oordeel.

Even geen masterclass deze week in verband met de vakantie. De volgende staat gepland op donderdag 7 mei om 12:00 uur. Omdat we even de tijd hebben, zijn we benieuwd naar jullie input!

Een van de meest gestelde vragen in de chat tijdens de masterclasses gaat over Microsoft Copilot, voor veel mensen met een kantoorbaan de enige AI waar ze mee mogen werken. Wietse gaat zich erin onderdompelen en wil graag van jullie weten waar je tegenaan loopt, wat je al hebt geprobeerd en wat je wil leren.

Laat het weten via link.aireport.nl/copilot, dan duikt Wietse erin!

Vandaag bespreken we een tool die een fascinerende blik op de toekomst geeft: een toekomst waarin AI in realtime een complete gebruikersinterface voor je genereert. Geen sjablonen, geen code, geen voorgeprogrammeerde pagina's. Alleen beelden die ter plekke worden gemaakt op basis van wat je wilt weten.

De tool van vandaag is een visuele browser die alles wat je opvraagt omzet in een interactieve afbeelding. Typ een onderwerp, en je krijgt een overzichtsplaatje. Klik op een onderdeel in dat plaatje, en je krijgt een nieuw beeld dat dieper ingaat op dat specifieke punt. Klik verder, en je gaat weer een laag dieper. Het is als een visuele encyclopedie die eindeloos doorlinkt, maar dan zonder dat de pagina's van tevoren bestaan. Ze worden voor jou gemaakt op het moment dat je klikt.

We testten het met zes onderwerpen. De resultaten zijn zeker om over naar huis te schrijven.