De nieuwste versie van ChatGPT is vanaf nu voor iedereen beschikbaar, ook in Nederland, en de belangrijkste verandering zit niet in hoe slim het is. OpenAI bouwt zijn chatbot om tot een digitale collega die zelfstandig kantoorwerk oplevert: complete presentaties, spreadsheets en rapporten, gemaakt uit de rommelige werkelijkheid van je mail, chats en documenten.

OpenAI (de maker van ChatGPT) rolde donderdag zijn nieuwe modelfamilie GPT-5.6 wereldwijd uit, na twee weken waarin alleen een handjevol door de overheid goedgekeurde partners ermee mocht werken. Er zijn drie smaken: Sol als het krachtigste vlaggenschip, Terra voor dagelijks werk, en Luna als de snelle budgetoptie.

Hoe verhoudt Sol zich tot Claude Fable 5, dat sinds vorige week weer beschikbaar is en geldt als het beste model ter wereld? Verrassend goed, en dat is precies OpenAI's troef. Volgens onafhankelijk meetbureau Artificial Analysis komt Sol op algemene intelligentie tot op één punt van Fable, terwijl het taken sneller afrondt tegen ongeveer een derde van de kosten. Op programmeerklussen die het hele traject beslaan, scoort het zelfs nét boven Fable.

Sol zette bovendien een opvallende primeur neer op de ARC-test, de beruchte meetlat waarmee de industrie onafhankelijk peilt hoe dicht AI menselijke intelligentie nadert: als eerste model ooit wist het een van de spelvormige opgaven van de nieuwste versie te kraken, wat het volgens de testmakers het beste model maakt in situaties die het nog nooit heeft gezien.

Vroege testers bevestigen het beeld: iets minder slim dan Fable, maar indrukwekkend capabel en vooral veel voordeliger per klus. Hoogleraar Ethan Mollick, auteur van ons boek Co-intelligentie, vatte het verschil in karakter mooi samen: Fable gaat het liefst zelfstandig aan de slag, Sol werkt sneller maar meer stap voor stap met je mee. Let wel: de mooiste vergelijkingscijfers komen van OpenAI zelf, en die kiest zijn examens uiteraard zorgvuldig. Maar ook de onafhankelijke metingen wijzen dezelfde kant op: topklasse voor een middenklasseprijs.

Tegelijk lanceerde het bedrijf ChatGPT Work: een werkomgeving waarin je niet chat, maar taken uitbesteedt. Je koppelt je vertrouwde programma's (Slack, Gmail, Google Drive, je agenda), geeft een doel, en ChatGPT verzamelt zelf de context, stelt een plan voor en levert een afgerond resultaat.

Wat kun je je daarbij voorstellen? Denk aan je verspreide notities en mailwisselingen omgezet in een nette klantpresentatie in jullie eigen huisstijl. Een wekelijks managementdashboard dat zichzelf ververst. Of bijvoorbeeld een terugkerende taak die elke maandagochtend je vergaderagenda's voorbereidt, terwijl jij onderweg bent.

Klinkt dat bekend? Het is onmiskenbaar OpenAI's antwoord op Claude Cowork van concurrent Anthropic, waarover we vaker schreven, tot en met de geplande taken en de telefoonmeldingen aan toe.

De lancering past in een langere ambitie van OpenAI: van ChatGPT één alomvattende omgeving maken, een soort besturingssysteem voor je digitale leven. De losse onderdelen schuiven daarvoor in elkaar: de programmeertool Codex versmelt met ChatGPT in een vernieuwde desktopapp, compleet met ingebouwde browser, en met de nieuwe functie Sites, bouw en deel je zelfs complete websites en webapps rechtstreeks vanuit ChatGPT, zonder een regel code te zien. De kern van de belofte, zoals OpenAI's productmanager het verwoord, is dat het model zijn programmeervermogen kan inzetten om problemen in élke sector op te lossen, ook voor mensen die zelf niet kunnen programmeren. 

Achter de lancering zit een strategische draai. OpenAI werd groot met honderden miljoenen gewone gebruikers, maar die zijn duur: al dat gratis plaatjes maken en kletsen kost bakken met rekenkracht en levert weinig op. Ondertussen streefde Anthropic OpenAI juist voorbij in waarde, door vol in te zetten op betalende bedrijven. Met ChatGPT Work richt OpenAI zich op diezelfde zakelijke markt, en volgt het dezelfde beweging als de rest van het veld: van chatbot naar een soort besturingssysteem voor je werkdag. Voor jou als gebruiker is de concurrentiestrijd goed nieuws: die drukt de prijzen en versnelt de functies.

Eén bewering sprong eruit. OpenAI meldde dat Sol het kleinere model Luna ‘autonoom’ heeft bijgetraind, oftewel: de AI verbeterde een andere AI. Dat klinkt als het begin van zichzelf verbeterende AI, het scenario waarover we eerder schreven. Deskundigen trapten meteen op de rem: waarschijnlijk voerde Sol afgebakende klussen uit binnen OpenAI's bestaande trainingssystemen, zoals instellingen aanpassen en experimenten starten, en is er geen sprake van een AI die zelfstandig van begin tot eind onderzoek doet. Toch is de richting veelzeggend: OpenAI zegt dat zijn onderzoekers hun experimenteertempo sinds januari hebben verdubbeld dankzij dit soort hulp. De vraag is niet óf AI het AI-onderzoek versnelt, maar hoe hard.

GPT-5.6 is sinds donderdag wereldwijd beschikbaar. Betaalde gebruikers (Plus en hoger) krijgen Sol in de gewone chat. ChatGPT Work is op de desktop beschikbaar voor alle abonnementen, en opvallend: ook gratis gebruikers kunnen daar met Terra aan de slag. Web en mobiel volgen de komende dagen.

Wil je weten hoe je dit nieuwe model het beste aanstuurt en er maximaal uithaalt? Lees dan verder: in de Prompt Whisperer van vandaag delen we ons complete GPT-5.6-playbook, met tips en trucs om je nieuwe digitale collega écht aan het werk te zetten.

Twee van de bekendste namen uit de techwereld staan ineens lijnrecht tegenover elkaar. Apple klaagt OpenAI (de maker van ChatGPT) aan wegens het stelen van bedrijfsgeheimen, en de beschuldigingen lezen als een spionageroman.

Volgens de aanklacht moedigde OpenAI sollicitanten van Apple aan om vertrouwelijke informatie over geheime projecten te delen, en vroeg het kandidaten zelfs om "echte onderdelen" en prototypes mee te nemen naar hun sollicitatiegesprek. Eén oud-medewerker zou interne documenten hebben gedownload van een Apple-laptop die hij na zijn vertrek hield. OpenAI zou de gestolen kennis bovendien hebben gebruikt om Apples fabrikanten te benaderen, tot en met het opvragen van Apples geheime techniek voor metaalafwerking aan toe. Onder de aangeklaagden: OpenAI's hardwarebaas Tang Tan, die eerder de iPhone en Apple Watch hielp ontwerpen. OpenAI ontkent en zegt "geen interesse te hebben in andermans bedrijfsgeheimen".

De achtergrond maakt het extra pikant. OpenAI werkt al langer aan een eigen AI-apparaat, samen met niemand minder dan Jony Ive, de legendarische oud-ontwerper van Apple. Voor die samenwerking kocht OpenAI zijn bedrijf voor zo'n 6,5 miljard dollar. Volgens OpenAI's financieel directeur moet het eerste apparaat eind dit jaar verschijnen, en analisten verwachten dat het rechtstreeks met de iPhone gaat concurreren. Wrang detail: Apple en OpenAI waren tot voor kort partners, sinds ChatGPT in 2024 in de iPhone werd ingebouwd als hulpje voor Siri.

Onder de sappige details zit een serieuzer verhaal: dit laat zien hoe verhit de AI-race is geworden. De strijd om toptalent en een voorsprong is zo fel dat bedrijven elkaars mensen wegkopen, en volgens Apple dus ook elkaars geheimen meenemen. Wie de rechter gelijk geeft, moet blijken; de beschuldigingen zijn vooralsnog Apples lezing. Maar dat een van 's werelds waardevolste bedrijven zijn eigen AI-partner voor de rechter sleept, zegt genoeg over wat er op het spel staat.

Anthropic verlengt de goedkope toegang tot Fable 5 alweer, en dat is geen toeval. Wie een betaald Claude-abonnement heeft, kan nu tot en met 19 juli Fable 5 blijven gebruiken binnen de helft van zijn wekelijkse limiet, en ook de verhoogde limieten van Claude Code blijven langer staan. Anthropic noemde eerder capaciteitsgebrek als reden om de gratis toegang te beperken, maar de verlenging komt opvallend genoeg precies nu GPT-5.6 als volwaardige concurrent is gearriveerd, veel goedkoper en zonder gebruiksplafonds. OpenAI versoepelde juist tijdelijk zijn eigen limieten en meldde trots zes miljoen actieve gebruikers voor zijn nieuwe werkomgeving. De onzekerheid over Fable-toegang jaagt gebruikers weg, klinkt het in de sector, en Anthropic voelt als duurste aanbieder de prijsdruk van alle kanten.

Elon Musks Grok is ineens geen bijzaak meer, maar nog niet in Europa te gebruiken. SpaceXAI lanceerde Grok 4.5, het eerste model dat het samen met programmeerbedrijf Cursor trainde na de overname van 60 miljard dollar. De prestaties zitten in de buurt van Claude Opus 4.8 en GPT-5.5: knap, maar daarmee loopt het nog altijd één generatie achter op de absolute top van Fable 5 en GPT-5.6. De troef zit in de prijs: Grok 4.5 kost een fractie van de topmodellen, werkt razendsnel en lost taken op met ruim vier keer minder rekenwerk dan Opus. Let op: het model is nog niet beschikbaar in de EU; dat wordt half juli verwacht. Voor Nederlandse gebruikers dus nog even geduld, maar de boodschap is duidelijk: de middenmoot wordt spotgoedkoop.

Ook Meta stunt met de prijs van zijn nieuwe model. Meta bracht Muse Spark 1.1 uit, een flinke upgrade gericht op zelfstandig taken uitvoeren, zoals het bedienen van je computer en het jongleren met meerdere apps tegelijk. Mark Zuckerberg noemt het "state-of-the-art of daar dicht tegenaan" en prijst het agressief: ongeveer een kwart van wat de toplabs rekenen, met een sneer naar hun "zeer extreme" marges. De nuance: ook Spark 1.1 meet zich aan Opus 4.8 en GPT-5.5, de vorige generatie dus, niet aan de huidige top. Het patroon van deze week is daarmee compleet: Anthropic en OpenAI domineren de absolute voorhoede, terwijl Meta en SpaceXAI daar vlak onder een prijzenoorlog ontketenen. Goed nieuws voor iedereen die AI gebruikt: wat een jaar geleden nog topkwaliteit was, krijg je nu voor een fractie van de prijs.