De vraag ‘Is dit door AI geproduceerd?’ verandert binnenkort van een gok in een controle. Anthropic, de maker van AI-assistent Claude, gaat een onzichtbaar watermerk verweven in alle tekst die Claude voortaan produceert, en gaat bestanden zoals afbeeldingen voorzien van een digitaal echtheidskenmerk. Het is de eerste grote productverandering die rechtstreeks voortkomt uit de Europese AI-wet, waarvan de handhaving op 2 augustus inging en waar we destijds over schreven. Op sociale media brak meteen een storm van kritiek los.

Claude gaat twee soorten merktekens gebruiken. In tekst komt een watermerk dat je niet ziet en dat volgens Anthropic de betekenis of leesbaarheid niet verandert. Het zit verweven in de woorden zelf, dus het reist mee als je de tekst kopieert en plakt, en overleeft naar eigen zeggen ‘sommige bewerkingen’. Bij bestanden zoals een .png of .svg wordt aparte herkomstinformatie meegestuurd volgens de C2PA-standaard, een industriebrede afspraak die vastlegt waar een bestand vandaan komt en of het later is aangepast.

Belangrijk om te weten: het gaat om alles wat vanaf de invoering wordt gemaakt, niet met terugwerkende kracht. Wat je eerder met Claude schreef, blijft ongemarkeerd.

Nieuwe modellen die vanaf 2 augustus verschijnen, krijgen het watermerk vanaf de lancering; oudere modellen worden tijdens een door de wet toegestane overgangsperiode bijgewerkt.

Het merken gebeurt op modelniveau, wat betekent dat het overal opduikt waar je Claude gebruikt: in de chat-app, via de programmeeromgeving Claude Code, in Claude Cowork, en ook wanneer je Claude benadert via de clouddiensten van Amazon, Google of Microsoft. En hoewel de AI-wet Europees is, past Anthropic het merken wereldwijd toe, voor alle gebruikers, zonder de mogelijkheid om het uit te zetten.

Hoe je zo’n merk straks kunt herkennen, legt het bedrijf naar eigen zeggen binnenkort uit in aparte technische documentatie.

Voor organisaties is dit het moment waarop ‘Heeft AI hieraan meegewerkt?’ geen giswerk meer is, maar een gegeven dat in het bestand staat. En dat roept ongemakkelijke vragen op, die je afdeling deze maand maar beter kan doordenken. Denk aan een offerte of aanbesteding waarin je een klant een tekst levert: draagt die straks een detecteerbaar AI-label? Of een intern rapport dat je met Claude hebt aangescherpt. Vooral in het onderwijs speelt dit, waar scholen en universiteiten al worstelen met de vraag hoeveel AI is toegestaan bij opdrachten.

De felste kritiek komt van mensen die Claude alleen gebruiken om hun eigen werk te laten nakijken. Radiopresentator en blogger Erick Erickson verwoordde het zo op X: ‘Ik was overgestapt van Grammarly naar Claude om te proeflezen, omdat het beter werkt. Maar nu wordt alles wat ík heb geschreven gemerkt alsof Claude het werk deed. Dat is belachelijk.’ Ook Harvard-professor Maya Sen ziet Claude er minder bruikbaar door worden: zij dicteert veel en laat de AI de ruwe transcriptie opschonen, en vreest dat haar eigen woorden nu een AI-stempel krijgen. Precies daar zit de wrijving: een merkteken zegt dat Claude de tekst heeft bewerkt, niet dat Claude hem heeft bedacht.

Hier is de belangrijkste nuance, en Anthropic is er zelf open over. Een gevonden watermerk bewijst niet dat Claude de tekst heeft geschreven. Mensen gebruiken Claude vaak om hun eigen tekst te laten proeflezen, vertalen of samenvatten, dus het merk kan opduiken terwijl de ideeën van een mens komen. AI-commentator Chubby, die veel gevolgd wordt in de sector, vat de kern van de zorg zo samen: het risico is niet een geheime spion in elk antwoord, maar dat ‘bewerkt door Claude’ al snel gelezen wordt als ‘geschreven door AI’. Zal een werkgever, universiteit of klant dat onderscheid begrijpen, vraagt hij zich af.

Andersom bewijst het ontbreken van een merk niets. Een korte passage biedt te weinig houvast, en zwaar bewerkte, vertaalde of naar een ander formaat omgezette tekst kan het merk verliezen. Bij afbeeldingen bestaan er zelfs al kant-en-klare gereedschappen om het echtheidskenmerk te verwijderen, en onderzoekers lieten eerder zien dat beeldwatermerken te kraken zijn.

Er is nog een hardnekkige theorie die veel opduikt in de kritiek. Een tekstwatermerk werkt door de woordkeuze van het model subtiel bij te sturen, zodat er een herkenbaar patroon ontstaat. En juist dat bijsturen, vrezen sommige gebruikers, kan de kwaliteit aantasten en het model minder creatief maken. Programmeurs waarschuwen dat een cryptografische handtekening in hun code de uitkomst zou kunnen verslechteren.

Anthropic stelt dat het watermerk de kwaliteit niet raakt, maar heeft nog te weinig technische details of onafhankelijke tests gepubliceerd om die belofte controleerbaar te maken, merkt Chubby op. Het onderzoek van Google naar zijn vergelijkbare systeem SynthID suggereert dat merken kán zonder meetbaar kwaliteitsverlies, al werd in sommige instellingen de variatie in antwoorden minder. Hard bewijs voor Claude ontbreekt voorlopig.

De aanpak is niet nieuw. Google DeepMind bouwt SynthID al sinds 2024 in in zijn Gemini-modellen, en bijna tweehonderd bedrijven ondertekenden inmiddels de Europese gedragscode, waaronder Meta, Microsoft en OpenAI. Opvallend genoeg zit OpenAI al zo’n twee jaar op een werkende tekstdetector, die het nog altijd niet heeft uitgebracht – deels uit vrees dat gebruikers hem te makkelijk omzeilen en deels omdat zo’n detector klanten naar de concurrent zou kunnen jagen.

Dat laatste raakt aan de reden waarom dit gevoelig ligt. Onbetrouwbare detectie kan mensen ten onrechte van fraude beschuldigen, een reëel risico op bijvoorbeeld scholen.

Het AI-bedrijf van Elon Musk miste lang de aansluiting bij OpenAI en Anthropic. Deze week zet het twee stappen die daar verandering in brengen. SpaceXAI bracht dinsdag Grok Bot uit, software die een heel team van digitale medewerkers voor je aanstuurt, en zette daar woensdag Grok 4.6 bovenop. Het is de eerste grote modelrelease sinds Musk zijn AI-tak xAI vorig jaar samenvoegde met ruimtevaartbedrijf SpaceX.

Grok 4.6 haalt 61 punten op de Artificial Analysis Intelligence Index, een veelgebruikte onafhankelijke ranglijst die AI-modellen op algemene slimheid vergelijkt. Daarmee evenaart het GPT-5.6 Sol op zijn hoogste stand en zit het één punt onder Claude Fable 5. Opvallender nog: het passeert het Chinese Kimi K3, precies de uitdager die de afgelopen weken de westerse labs het nakijken gaf.

Het model is gebouwd voor langlopende klussen: urenlang zelfstandig doorwerken aan code, zich inlezen in een onbekend softwareproject en volgens SpaceXAI steeds vaker het eigen werk controleren voordat het verdergaat. En het is scherp geprijsd. Voor ontwikkelaars kost Grok 4.6 2 dollar per miljoen ingevoerde tokens (de stukjes tekst waar een AI-model mee rekent) en 6 dollar per miljoen uitgevoerde – ruwweg de helft van Fable 5.

Bij dat alles hoort de gebruikelijke slag om de arm: de vergelijkende cijfers komen van SpaceXAI zelf en leunen op één ranglijst. Eén index is geen volledig oordeel, en aangezien dit een kersvers model is, moet er nog een onafhankelijke naschouw volgen. Maar dat een model van Musk überhaupt in dit rijtje meedoet, was een halfjaar geleden ondenkbaar.

De dag ervoor lanceerde SpaceXAI dus Grok Bot, en dat is een ander soort product. Waar een chatbot één assistent is, gedraagt Grok Bot zich als een samenwerkende groep AI-agents. Elke ‘bot’ krijgt een eigen computer in de cloud, logt in op de programma's die je al gebruikt en werkt daar net als jij: in je mailbox, je klantenbestand of een website zonder nette koppeling.

Je kunt meerdere bots tegelijk laten draaien, met eentje die de rest aanstuurt, zoals een chef de staf met specialisten eronder. Ze sturen elkaar onderling berichten, dragen werk aan elkaar over en kloppen pas bij jou aan als er een beslissing nodig is. Een bot iets aanleren gaat door hem één keer mee te laten kijken terwijl je een taak zelf doet; daarna slaat hij de stappen op en voert ze voortaan zelfstandig uit.

De eerste reacties zijn enthousiast.

Arts en onderzoeker Derya Unutmaz beschreef op X hoe hij een bot vroeg de nieuwste AI-releases uit zijn tijdlijn in een database te verzamelen. ‘Binnen enkele minuten had het de hele database gebouwd,’ schrijft hij. Hij zette het om in een dagelijkse taak: ‘De database vult en actualiseert zichzelf in feite elke dag, met mijn Grok Bot die het werk doet.’

Eén kanttekening dringt zich op na de afgelopen weken. Precies dit soort zelfstandige agents, die inloggen op je programma’s en elkaar onderling berichten toespelen, stonden centraal in de verhalen over AI die ongevraagd de fout inging. En de motor eronder is nu een stuk krachtiger geworden. Hoe capabeler de digitale collega, hoe belangrijker het is om te weten waar hij bij mag.

De twee lanceringen staan niet op zichzelf. SpaceXAI kocht in juni het populaire programmeergereedschap Cursor, bracht deze week Grok Bot uit en zette daar nu Grok 4.6 bovenop, dat straks ook ónder Grok Bot draait. Het zijn strak op elkaar gestapelde zetten van een bedrijf dat na de fusie duidelijk vaart wil maken. Grok Bot is voorlopig in bèta en zit achter de duurdere abonnementen (vanaf 120 dollar per maand), op Mac, iPhone, Windows en Linux, met Android later.