We haalden alle ingezonden opiniestukken van de afgelopen maand uit vijf Nederlandse kranten door een AI-detector. Een vijfde van de opiniestukken in Nederlandse kranten komt uit een taalmodel. Dat is zes keer meer dan in Amerikaanse kranten. Wanneer vind jij AI-teksten acceptabel?

Van de 111 ingezonden opiniestukken die de Volkskrant vorige maand publiceerde, krijgen er 32 het label AI-gegenereerd. Dat is bijna één op de drie. Als je de stukken meetelt die gedeeltelijk door AI zijn geschreven, gaat het om meer dan de helft van de opiniestukken in de krant: 57 van de 111. 

We haalden alle opiniebijdragen die de Volkskrant, NRC, Trouw, Het Parool en het FD tussen 27 juli en 27 augustus 2026 publiceerden door AI-detector Pangram. 49 daarvan komen eruit als AI-gegenereerd: 19,4 procent. Dat is zes keer hoger dan in Amerikaanse kranten. Semafor, een Amerikaanse nieuwssite, deed vorige week dezelfde analyse met de opiniepagina’s van The Wall Street Journal, The Washington Post en The New York Times. Slechts 3,2 procent van de artikelen was daar bijna helemaal AI-gegenereerd.

Aanleiding voor het onderzoek was een ruzie op de opiniepagina’s van The Wall Street Journal. Miljardair-investeerder Stanley Druckenmiller had een veelbesproken stuk geschreven waarin hij de Amerikaanse minister van Financiën bekritiseerde om zijn ingrepen op de obligatiemarkt. Druckenmiller werd beschuldigd van AI-gebruik omdat er Claude-achtige zinnetjes in de tekst stonden (“This wasn’t liquidity management, it was price management.”). Druckenmiller bevestigde dat hij AI had gebruikt: “Ik schrijf tegenwoordig alles met AI, om dezelfde reden dat ik een rekenmachine gebruik bij rekensommen.”

De Nederlandse auteurs van AI-gegenereerde opiniestukken houden er vergelijkbare redeneringen op na. Geen van de auteurs die we spraken ontkent AI-gebruik bij het schrijven van de opiniestukken. Hun reacties komen vrijwel allemaal neer op ‘het zijn mijn ideeën, ervaringen en argumenten, maar de zinnen zijn door een taalmodel gegaan om de tekst strakker, logischer of korter te maken’.

Volkskrant-hoofdredacteur Pieter Klok schrikt van de cijfers. “We wisten dat het onmogelijk is om een waterdicht systeem te bouwen tegen AI, maar dat het blijkbaar op zo’n grote schaal wordt ingezet heeft ons verrast”, laat hij weten, “te meer omdat we elke auteur hebben gemaild dat de inzet van AI bij het schrijven van een ingezonden artikel niet is toegestaan, hooguit als spellingchecker.”

De krant zet detectiesoftware alleen in bij een vermoeden, en die software is volgens Klok “verre van feilloos, zowel bij negatieve als bij positieve uitslagen”. Voor de rest werkt de redactie op vertrouwen. “Als auteurs ontkennen dat AI is gebruikt, geloven we hen. We willen een open discussiepodium zijn, zo min mogelijk mensen uitsluiten, zoveel mogelijk nieuwe auteurs verwelkomen ook. Dat maakt ons kwetsbaar.” 

Onwenselijk blijft het wat hem betreft, “omdat het de mensen berooft van hun eigen unieke stem”.

De vijf hoofdredacties trekken de grens allemaal ergens anders. 

De volledige reacties van de hoofdredacties kun je hier lezen. 

Teksten zijn te controleren op AI-gebruik met AI-detectietool Pangram. Dat bedrijf traint AI-modellen specifiek met dat doel. Pangram verzamelde miljoenen menselijke teksten geschreven in de tijd vóór ChatGPT uitkwam, variërend van Amazon-recensies en poëzie tot lange essays, en liet chatbots daar synthetische ‘spiegelversies’ van maken. Op die spiegelparen trainde het bedrijf zijn modellen om de verschillen te leren herkennen.

We hebben Pangram gebruikt in ons onderzoek, dat we natuurlijk ook met AI hebben uitgevoerd. Alexander: “Vlak voordat ik onze podcast AI Report ging opnemen, heb ik Claude Fable de opdracht gegeven om het onderzoek van Semafor te repliceren met Nederlandse kranten. Toen ik na de opname weer achter m’n computer ging zitten, zag ik dat hij een uur onderzoek had gedaan, met het opvallende resultaat. Het hele onderzoek voor dit verhaal is autonoom gedaan door Claude, na het invoeren van het Semafor-artikel en een API key van Pangram.”

“Het is ongekend dat ik zo’n uitgebreid onderzoek vrijwel geautomatiseerd en in m’n eentje heb kunnen uitvoeren met AI-agents. Daar hoorde ook het ‘aanvallen’ van de methodiek bij door een tweede taalmodel, en het benaderen van tientallen auteurs en alle hoofdredacties. AI-gebruik geeft ons een enorme productiviteitsboost bij het maken van AI Report.”

“Zelf gebruik ik ook vrijwel altijd AI bij het schrijven, en hoewel het nog niet altijd even goed is, worden de teksten elk half jaar merkbaar beter. Ik ben ervan overtuigd dat je over twee jaar het verschil niet meer met het blote oog kunt zien”, aldus Alexander. 

Hij beschrijft hoe het onderzoek een ‘samenwerking’ met AI was: “Ik twijfelde bijvoorbeeld over de betrouwbaarheid van AI-detector Pangram bij Nederlandse teksten. Toen ik die twijfel deelde met Claude suggereerde hij om opiniestukken uit de Volkskrant van vóór 2022, vóór de komst van ChatGPT dus, voor te leggen aan Pangram – die werden allemaal correct herkend als ‘door een mens geschreven’. Ook schreef Claude autonoom meerdere opiniestukken over typisch Nederlandse onderwerpen (over de woningmarkt, het lerarentekort, netcongestie, etcetera), en die werden allemaal terecht herkend als AI-gegenereerd. Ten slotte heeft Claude ook bedacht hoe we wederhoor moesten plegen én voerde dat vrijwel autonoom uit. Ik stond er echt van te kijken.”

Stukken krijgen het label ‘AI’ als Pangram meer dan 80 procent van de tekst herkent als AI-gegenereerd. Ze heten ‘deels AI’ als een deel van de tekst als AI-gegenereerd wordt herkend, maar minder dan 80 procent. In de praktijk gaat het meestal om afwisselende alinea’s: bij de helft van die stukken neemt het model minstens de helft van de tekst voor zijn rekening.

AI-gegenereerde teksten zijn veel in het nieuws. Bij consultancybedrijven KPMG, EY, PwC en Deloitte leidde AI-gebruik tot fouten in rapporten en publieke kritiek. Toch zijn er ook mensen die zich afvragen of de kritiek terecht is. “Als dit menselijke fouten waren geweest, zouden de beschuldigingen dan net zo hard zijn?”, vraagt advocaat Ashley Williams van Mishcon de Reya zich af in de Financial Times. Volgens haar laat het vooral zien dat iedereen nog aan het uitvinden is waar de grens hoort te liggen.

Ethan Mollick, AI-onderzoeker van Wharton en auteur van het boek Co-intelligentie, denkt dat het probleem alleen maar groter zal worden. “Authenticiteit wordt overal een probleem”, zegt hij tegen de FT. “We zijn als maatschappij nog aan het uitzoeken welke delen van het schrijven we menselijk willen houden en welke delen we accepteren als AI.” De zakenkrant vraagt zich hardop af: “Als AI onacceptabel is bij het schrijven van literatuur, is het dan wel geoorloofd voor bijvoorbeeld juridische stukken en audits, zolang de kwaliteit hoog is en de tijdsbesparing wordt doorberekend in de prijs? Zijn door AI opgestelde e-mails een nuttig hulpmiddel of een belediging voor de ontvanger? Moeten AI-concepten en -bewerkingen altijd worden vermeld?”

Sinds 2 augustus geeft de Europese AI-wet daar deels antwoord op: teksten die het publiek informeren over zaken van algemeen belang, zoals nieuws- en opiniestukken, moeten vermelden dat ze door AI zijn geschreven. Die plicht vervalt zodra een mens de tekst inhoudelijk nakijkt en een uitgever er verantwoordelijkheid voor draagt. Een opinieredactie doet precies dat, dus deze stukken hoeven van de wet geen label.

Bij AI Report zit AI in vrijwel elk stuk dat je van ons leest. Ongeveer de helft van de tekst komt uit een taalmodel, de andere helft komt van menselijke redacteuren. Onze werkwijze lijkt erg op die van de auteurs van opiniestukken die we benaderden voor wederhoor. Per nieuwsverhaal verzamelen we het bronmateriaal en bepalen we de invalshoek en de hoofdlijn, met alle kernargumenten erbij. Dat doen we door hardop erover te praten en dat gesprek daarna te transcriberen. Een taalmodel maakt daar een draft van, die daarna, ook door een AI, ‘menselijker’ wordt gemaakt door zo veel mogelijk typische AI-taal eruit te filteren aan de hand van een lijst van Wikipedia. Ten slotte bewerkt een redacteur de hele tekst. De ideeën zijn dus van mensen, de vorm van een AI.

Een rechter fluit het Pentagon terug in zijn ruzie met de maker van Claude. Anthropic, het bedrijf achter chatbot Claude, weigerde het Amerikaanse leger zijn AI te laten gebruiken voor het bespioneren van burgers en voor wapens die zelfstandig beslissen. Als reactie bestempelde het Pentagon het bedrijf als een risico voor de nationale veiligheid, wat Anthropic van bepaalde defensiecontracten afsneed. Een federale rechter schoof dat besluit deze week terzijde en noemde het onwettig en ongegrond. Het Pentagon vindt op zijn beurt dat een privébedrijf het leger niet mag beperken in wat het doet. 

NVIDIA wil Hugging Face kopen, het platform dat deze zomer slachtoffer werd van de beruchte OpenAI-hack. Chipmaker NVIDIA zou volgens meerdere media in gesprek zijn om Hugging Face over te nemen voor meer dan 13 miljard dollar. Een deal is er nog niet. Hugging Face is het platform waar programmeurs wereldwijd gratis AI-modellen delen en op elkaars werk voortbouwen, het kloppend hart van de open source AI-wereld. En juist daar wringt het: NVIDIA ondersteunt vooral zijn eigen chips, terwijl het platform tot nu toe neutraal was en ook de concurrentie bediende. Dit is geen beleggingsadvies.

De ruzie tussen Elon Musk en OpenAI raakt nu een populaire programmeertool. OpenAI stopt vanaf november met het leveren van zijn AI-modellen aan Cursor, een veelgebruikte tool om met behulp van AI te programmeren. De aanleiding: Musks ruimtevaartbedrijf SpaceX kocht Cursor onlangs, en OpenAI zegt de bedrijven van Musk niet te vertrouwen na eerdere contractruzies. Cursor stelt dat OpenAI's modellen zo'n vijf procent van het gebruik uitmaken en zoekt een oplossing. Anthropic doet juist het tegenovergestelde en pompt er meer Claude-capaciteit in, opvallend genoeg omdat het zelf inmiddels rekenkracht huurt bij datzelfde SpaceX.