Dinsdag schreven we hoe de Amerikaanse overheid Anthropics krachtigste modellen, Fable 5 en Mythos 5, liet uitzetten. Een paar dagen later staan ze nog steeds op zwart, en het conflict kreeg er een paar veelzeggende hoofdstukken bij.

President Trump noemt de onderhandelingen "prima gaan". Maar ondertussen tekent zich iets groters af: de rest van de wereld, Europa voorop, beseft hoe afhankelijk het is van Amerikaanse AI.

Dat werd pijnlijk zichtbaar op de top van de G7 (de groep van zeven grote industrielanden) in het Franse Évian. Daar schoven woensdag de bazen van de grote AI-bedrijven aan bij Trump en andere wereldleiders.

Op zich al een teken hoezeer de top van de techindustrie inmiddels aan de geopolitieke tafel zit. Maar één detail sprong eruit: OpenAI-baas Sam Altman en Google-DeepMind-baas Demis Hassabis zaten naast Trump, terwijl Anthropic-topman Dario Amodei aan de overkant was geplaatst, naast de Franse president Emmanuel Macron.

Toeval of niet, het oogde alsof hij even op het matje moest komen.

Juist Anthropics modellen voeden een groeiend Europees ongemak. De ban sluit niet alleen losse gebruikers buiten, maar hele landen, inclusief Amerika's naaste bondgenoten.

De Britse premier Keir Starmer vroeg om een uitzondering voor Britse bedrijven. Een regeringsfunctionaris noemde dat "volkomen onlogisch".

De Canadese premier Mark Carney zei dat zijn land moet "spreiden en verzelfstandigen". En de Europese Commissie, die net toegang had gekregen, werkt aan een pakket om eigen AI te stimuleren.

Overal klinkt dezelfde boodschap: wie voor cruciale technologie afhankelijk is van één land, staat zwak.

Ondertussen werd duidelijker hóé het zover kwam. En dat verhaal gaat minstens zoveel over botsende karakters als over techniek.

Volgens ingewijden lukt het Anthropic maar niet om met deze regering te communiceren; "ze spreken een andere taal", aldus een bron. Een regeringsfunctionaris was botter: "Ze hebben ons belazerd."

De overheid verwijt het bedrijf een presidentieel veiligheidsdecreet niet serieus te hebben genomen, en het model te hebben uitgebracht terwijl het wist dat de beveiliging te omzeilen viel.

De spanningen sudderen trouwens al maanden. Eerder belandde Anthropic al op een zwarte lijst, nadat het weigerde het Amerikaanse leger zijn modellen te laten gebruiken voor binnenlandse surveillance.

Het bedrijf zelf ziet het anders. Uit interne berichten die uitlekten bij The New York Times blijkt dat medewerkers zich "getreiterd" en "oneerlijk behandeld" voelen, overtuigd dat ze doelwit zijn.

Niet zonder ironie, merken critici op. Want het is hetzelfde bedrijf dat maandenlang waarschuwde dat zijn modellen een cyberramp konden ontketenen.

En dan is er groeiend verzet tegen de ban zelf. Tientallen vooraanstaande beveiligingsexperts ondertekenden een open brief, Free Fable gedoopt, met de oproep de blokkade op te heffen.

Hun argument: Fable is helemaal niet uniek gevaarlijk. Dezelfde vaardigheden zitten in rivaliserende modellen, waaronder die van OpenAI, die buiten schot bleven.

Sterker nog, de beveiliging van Fable was zo streng afgesteld dat ze op de lanceerdag het mikpunt van spot was onder beveiligers. Wat de overheid een gevaarlijk lek noemt, is volgens hen juist het gereedschap dat verdedigers dagelijks gebruiken om systemen veilig te houden.

Beide partijen zeggen snel een oplossing te willen, en er staan nieuwe gesprekken gepland. Op het moment van schrijven zijn Fable 5 en Mythos 5 nog steeds offline; de overige Claude-modellen werken gewoon.

Voor jou verandert er op de korte termijn weinig: het model lag toch al grotendeels buiten bereik.

Maar het echte verhaal is nu helder. Toegang tot de krachtigste AI is een geopolitiek wapen geworden, en Europa is wakker geschud.

Of Fable volgende week weer aanstaat of niet, de les blijft staan: leuk, zo'n krachtig model, maar je hebt er weinig aan als iemand anders aan de knoppen zit.

Net na zijn recordbeursgang doet SpaceX een grote greep: het koopt codingbedrijf Cursor voor 60 miljard dollar. Daarmee probeert Elon Musk zijn achterstand op AI-koplopers Anthropic en OpenAI in te halen, vooral op de lucratieve zakelijke markt. Helemaal verrassend is het niet, want zoals we eerder berichtten, hing deze deal al in de lucht.

Cursor is een van de populairste hulpmiddelen voor vibecoding: software bouwen door in gewone taal te beschrijven wat je wil, waarna de AI de programmacode schrijft.

De tool sloeg enorm aan, wordt door miljoenen ontwikkelaars gebruikt en bedient inmiddels 60 procent van de vijfhonderd grootste Amerikaanse bedrijven. Cursor werd in 2022 opgericht door de inmiddels 25-jarige Michael Truell en enkele studiegenoten, en groeide uit tot een van de snelstgroeiende start-ups van Silicon Valley, met een omzet die in drie maanden verdubbelde tot zo'n 4 miljard dollar.

xAI’s eigen chatbot Grok bakt er op programmeergebied weinig van, zeker vergeleken met de codinghulpen van Anthropic (Claude Code) en OpenAI (Codex). Met Cursor koopt SpaceX in één klap een bewezen product én een plek in de zakelijke AI-markt.

Andersom krijgt Cursor toegang tot de gigantische rekenkracht van SpaceX (de Colossus-supercomputer met honderdduizenden NVIDIA-chips), nodig om eigen modellen te trainen.

Achter de deal schuilt een pikant verhaal. Cursor draaide jarenlang grotendeels op de modellen van Anthropic, de maker van Claude. Op een gegeven moment liep zo'n 40 tot 50 procent van Anthropics omzet via Cursor.

Maar toen Anthropic met zijn eigen codinghulp Claude Code kwam, die Cursor al snel voorbijstreefde, sloeg de stemming om. Cursor riep intern de noodtoestand uit, bouwde noodgedwongen een eigen model (deels op Chinese opensourcetechniek) en zocht zijn heil bij Musk. Een partner werd zo een concurrent.

Dat het hierop zou uitdraaien, voorspelden we al. 

In april kondigde SpaceX een opmerkelijke afspraak aan: Cursor overnemen voor 60 miljard, of anders een afkoopsom van 10 miljard dollar betalen.

Het bedrijf wachtte met afronden tot na zijn beursgang. Nu is het officieel; volgens de papieren bij de Amerikaanse beurstoezichthouder moet de overname in het derde kwartaal rond zijn.

Voor jou als gebruiker verandert er voorlopig weinig. Maar de overname tekent wel hoe de AI-wereld zich aan het verdichten is: een handvol reuzen koopt, fuseert en bouwt zich een weg naar de top, en wie het meeste geld en de meeste rekenkracht heeft, dicteert het tempo.

Musk vat zijn eigen ambitie bondig samen: zijn AI wordt "geweldig", en of het ook de beste wordt, "dat moeten we nog zien, maar ik geef nooit op". Welke coding- en AI-tools jij over een paar jaar gebruikt, wordt mede bepaald door zetten als deze.

Het Chinese AI-bedrijf DeepSeek haalde naar verluidt in één klap meer dan 7 miljard dollar op, bij een waardering van ruim 50 miljard. Daarmee is het meteen de waardevolste AI-start-up van China. Opvallend is vooral hóé de oprichter de macht stevig bij zichzelf houdt.

DeepSeek werd begin vorig jaar wereldberoemd toen zijn modellen V3 en R1 westerse experts verrasten: verrassend goed, en veel goedkoper gebouwd dan de Amerikaanse concurrentie. Dat zette het beeld op losse schroeven dat China hopeloos zou achterlopen op het gebied van AI.

Nu volgt de eerste grote investeringsronde, met onder meer techreus Tencent en batterijgigant CATL als beoogde geldschieters. Oprichter Liang Wenfeng legde zelf zo'n 3 miljard dollar in, een van de grootste bijdragen.

Net als bij de beursgang van SpaceX, waar we deze week over schreven, valt vooral de constructie op. Investeerders steken hun geld niet rechtstreeks in DeepSeek, maar in een apart fonds dat door Liang zelf wordt beheerd. Ze krijgen geen stemrecht en mogen hun geld vijf jaar niet terugtrekken. Eén uitzondering: het Chinese staatsinvesteringsfonds voor AI mag wél meebeslissen. Zo houden de oprichter en, deels, de Chinese staat de touwtjes in handen, terwijl de rest alleen mag meebetalen.

Voor jou verandert er niets direct, maar het is een veelzeggend signaal. Terwijl Washington deze week juist probeert China van de krachtigste Amerikaanse modellen af te snijden (zie ons hoofditem), tankt China's eigen kampioen miljarden bij. De AI-race is allang niet meer alleen een Amerikaanse aangelegenheid.