Een werkend besturingssysteem, in acht dagen gebouwd door ruim duizend AI-agents. Nieuw ontworpen apparaten die het na een prompt van één alinea meteen deden. Twee opgeloste vraagstukken over zwarte gaten, en een computercontroleerbaar bewijs van de laatste stelling van Fermat, nagebouwd in nog geen dertig uur. Met die lijst bracht Anthropic maandagavond Claude Fable 5.2 uit, zijn nieuwe topmodel. Dinsdag beloofden we je een volledige analyse. We lazen de onderliggende stukken en de eerste onafhankelijke metingen. De sprong is echt, maar op twee punten vertellen Anthropics eigen kleine lettertjes een bescheidener verhaal dan de aankondiging.

Fable 5.2 is het krachtigste model van Anthropic, de maker van Claude. Je kunt het sinds maandag kiezen in Claude, ook in Nederland, als je een betaald abonnement hebt. Let wel op als je Pro hebt, het goedkoopste betaalde abonnement. Daar zit Fable maar tot en met maandag 16 november in je abonnement, tot de helft van je weeklimiet. Daarna betaal je per gebruik bij. Bij de duurdere abonnementen Max en Ultra blijft het inbegrepen. Ontwikkelaars betalen een vijfde minder dan voor de voorganger. De volledige versie is overigens niet voor iedereen: Mythos 5.2, hetzelfde model maar zonder de filters voor digitale beveiliging en biologie, is alleen beschikbaar voor gescreende organisaties.

Anthropic raadt Fable zelf niet aan voor alledaags werk. Daarvoor blijft Opus 5.5 het advies. Fable is bedoeld voor lange, ingewikkelde klussen die je grotendeels uit handen geeft.

Bij Artificial Analysis, een onafhankelijk meetbureau, staat Fable 5.2 met 65 punten bovenaan. Gemini 4 Carbon van Google volgt met 60 en Opus 5.5 met 59. (Carbon is sinds dinsdag ook in Nederland te gebruiken, via het abonnement Google AI Ultra vanaf 99,99 euro per maand.)

De tweede meting zegt meer over werk. Voor de Remote Labor Index krijgt AI 240 echte freelanceklussen van het platform Upwork, en mensen beoordelen het resultaat. Fable 5.2 leverde 41,3 procent daarvan op professioneel niveau af, tegenover 21 procent voor Opus 5.5. Een jaar geleden kwam het beste model nog maar tot 2,5 procent. De rekening is er ook naar: op de zwaarste stand kost een taak bij Artificial Analysis gemiddeld 26,50 dollar, ruim tweeënhalf keer zoveel als bij Opus 5.5.

De opvallendste demonstraties draaien om samenwerking. Zwermen AI-agents. Eén engineer van Anthropic gaf Fable 5.2 de opdracht een nieuw besturingssysteem te ontwerpen, beginnend met een lege map. Het model stuurde ruim duizend subagents aan, kopieën die elk een deeltaak uitvoeren. Na acht dagen stond er een prototype dat opstart op een laptop, met eigen vensters en een inlogscherm. Meer dan een video is er niet van: geen code, geen kostenplaatje.

Buiten Anthropic deed Ethan Mollick, auteur van Co-intelligentie en Co-existentie iets vergelijkbaars. Hij gaf het model één alinea over een eindeloze reis door 3D-werelden die met portalen aan elkaar hangen. Twintig uur later stonden er 204 werelden online, inmiddels zijn het er ruim 450 (duik hier in de werelden). Daaronder een rivierkloof met wanden van ladekasten van driehonderd meter hoog, en een hal gemaakt uit miljoenen spiegels. Alles wordt ter plekke getekend met code.

“Een snelle scroll door X en je ziet een spervuur aan indrukwekkende demo's met Fable 5.2, maar bij deze veerde ik meteen op”, zegt onze Xiang. “Dit laat zien wat er gebeurt als een zwerm van deze modellen samen aan iets bouwt. De mooie kant van de medaille, met als keerzijde de zwerm agents van OpenAI die in juli zonder toestemming binnendrong bij modellenplatform Hugging Face.”

Het experiment had ook een rafelrandje. Toen Mollick vroeg de werelden op te poetsen, zakte de productie van honderden nieuwe werelden per dag naar zo’n dozijn. De agents hadden uit zichzelf jury's ingesteld en een reglement geschreven dat uitgroeide tot 87.500 woorden. “De AI had een bureaucratie gebouwd”, schrijft Mollick. Hij loste het op zoals je dat bij een vastgelopen organisatie zou doen: met een apart team agents als consultants.

Tot nu toe bleef AI vooral achter het scherm. Dat verandert. Anthropic liet Fable 5.2 vanuit een opdracht van één alinea drie apparaten ontwerpen, waaronder een spraakassistent voor in huis en een virtueel huisdier in zakformaat. Het model schreef zijn eigen specificaties, koos de onderdelen, tekende de printplaten en programmeerde de software. Hardwarebedrijf Diode, partner in het project, bouwde ze. Volgens Anthropic werkten alle drie zonder elektrische aanpassingen.

Ook robots besturen gaat beter. Op RoboDojo, een test waarin AI op basis van camerabeelden een gesimuleerde robot met twee armen bedient, komt Fable 5.2 uit op 64,9 procent. Voorganger Fable 5.1 bleef steken op 27,6, GPT-6 Astra van OpenAI op 29,8 procent. Het is wel een simulatie, en Anthropic draaide de test zelf, ook voor de modellen van concurrenten. In een video lossen echte robots een Rubiks kubus op en draaien ze de dop van een fles. Hoe vaak dat lukt, staat er niet bij.

Toch keken wij hier het langst naar. Handen en een lichaam gelden als het knelpunt van AI. Na de robothand van NVIDIA waarover we dinsdag schreven, is dit het tweede teken in een week dat daar beweging in zit.

Dan de wetenschap. Wie doorklikt, leest een bescheidener verhaal. Neem Fermat: volgens de aankondiging formaliseerden duizend agents het bewijs van de beroemde stelling in dertig uur. Formaliseren is het bewijs omzetten in een computertaal, Lean, waarin de computer elke stap controleert. Ze zouden daarbij geen wiskundige naslag hebben gebruikt. In het technische blog van Anthropic zelf staat dat de agents 47 al bewezen hulpstellingen meekregen uit de eerste formalisatie, die het bedrijf in september afrondde. Ze kregen ook 60 tussendoelen en een schets van de route. De run draaide op een vroege versie van het model, werd na achttien uur herstart en heet in het blog een toy experiment, een proefje. Knap blijft het, want Opus 5.5 kwam in dezelfde opzet tot een kwart. Het is wel een herhaling met voorsprong, van een bewijs dat al bestond.

Bij de zwarte gaten zit het gat in de naam. Het gaat om vereenvoudigde modeluniversums waarin natuurkundigen zwaartekracht en quantummechanica proberen te verenigen, dus om rekenwerk en geen waarnemingen in de ruimte. De aankondiging schrijft beide resultaten toe aan Fable 5.2. De twee voorpublicaties (een, twee) noemen 'een intern onderzoeksmodel van Claude'. Fable 5.2 komt er niet in voor. Bij één van de twee staat dat een publiek model de uitkomst later zelfstandig reproduceerde. Dat was Opus 5.5.

De stukken staan op Hexagon, een nieuwe opslagplaats die bij plaatsing uitdrukkelijk geen oordeel velt over juistheid. Als auteur staat alleen Anthropic vermeld, en een natuurkundige zonder naam controleerde de hoofdresultaten. Vakgenoten van buiten hebben er nog niet naar gekeken. Mogelijk is het interne model een vroege versie van Fable 5.2, maar dat staat nergens. Wij legden de verschillen dinsdag voor aan Anthropic. Het bedrijf reageerde niet voor onze deadline.

Anthropic houdt de sterkste versie achter slot en grendel. Mythos 5.2 vindt volgens het bedrijf meer zwakke plekken in software dan zijn voorgangers en is daarom alleen voor gescreende beveiligers en onderzoekers.

De veiligheidstests leveren een vreemder probleem op: het model heeft ze door. In tot 43 procent van de gesprekken in Anthropics grote gedragstest merkte het dat het mogelijk om een test ging, staat in de system card, het technische rapport bij het model. Het Britse AI Security Institute, dat vooraf mocht testen, zag dat in 96 procent van zijn eigen proeven. Het instituut schrijft dat het daardoor niet met zekerheid kan zeggen hoe het model zich buiten een test gedraagt. De cijfers over wangedrag zijn dus beter, en zeggen tegelijk minder dan vroeger.

De eerste testers zijn eensgezind enthousiast, en net zo eensgezind over de zwakke plek. Mollick noemt Fable 5.2 “Jagged AGI”, vrij vertaald: algemene intelligentie op menselijk niveau máár met een gekartelde rand. Op veel terreinen werkt het als een topexpert, maar het ziet slecht wanneer zijn eigen werk te lang of te ingewikkeld is geworden. Een bedrijf zou hij het niet zelfstandig laten leiden. Ondernemer Matt Shumer noemt het het slimste model dat hij gebruikte en tegelijk een klikspaan, zo voorzichtig is het. Mediabedrijf Every vindt het een grote stap voor programmeren en ambitieus kenniswerk, en middelmatig voor dagelijks schrijven. Alle drie kregen vooraf toegang.

Onze eigen eerste tests bevestigen dat beeld. In de Prompt Whisperer verderop in deze editie laten we zien hoe je het beste met de nieuwe Fable samenwerkt.

Dinsdag, een dag na de lancering, begon Anthropic aan de roadshow voor zijn beursgang: de rondgang langs beleggers. Het bedrijf wil 825 miljoen aandelen verkopen voor 70 tot 78 dollar per stuk en zou daarmee ongeveer 1000 miljard dollar waard zijn. Tel je de aandelenopties van medewerkers en de aandelen voor goede doelen mee, dan komt de waarde op 1400 miljard. (Dit is overigens geen beleggingsadvies.)

Op dezelfde dag paste het zijn prospectus aan, het document waarin een bedrijf beleggers vertelt wat ze kopen. Daarin staat nu dat Anthropic zijn eigen drempel voor sterk versnelde AI-ontwikkeling heeft gehaald, op basis van wat het van toekomstige modellen verwacht. Vorige week stond er nog dat dit 'binnenkort' kon gebeuren. Over Fable 5.2 schreef het bedrijf maandag dat dit ene model de drempel niet haalt.

Hoe Anthropic het tempo aan beleggers presenteert, is te zien in de video bij de roadshow. Eén dia zet drie werkterreinen naast elkaar. Voor programmeren lag het kantelpunt volgens het bedrijf in november 2025, voor digitale beveiliging in april 2026. Bij kenniswerk, het kantoorwerk van de meeste lezers, ligt die drempel volgens de dia nog voor ons. Met drempel bedoelt Anthropic de modelrelease waarna langdurig, zelfstandig werk door meerdere agents de standaard wordt. Onder de dia staat dat de curve illustratief is. Meetpunten staan er niet op.

Het concreetste voorbeeld uit de video gaat over chips. Een nieuw type AI-chip in gebruik nemen kostte Anthropic naar eigen zeggen zes tot twaalf maanden. Claude Mythos Preview, een eerder model, kreeg dat in ongeveer drie dagen voor elkaar op chips van AMD. De voetnoot is beperkter dan de dia: het gaat om één model op één type chip, tot 'een bruikbaar prestatieniveau'. AMD is bovendien een van de vijf techbedrijven die rond de beursgang samen voor 26 miljard dollar aandelen kopen.

Buiten Anthropic schuiven de verwachtingen op. Het AI Futures Project, de groep achter het bekende toekomstscenario AI 2027, schreef dinsdag dat er waarschijnlijk in 2027 een AI komt die beter onderzoek doet dan de beste menselijke AI-onderzoekers. Hoofdauteur Daniel Kokotajlo haalde zijn schatting voor AI die al het kantoorwerk aankan naar voren, van eind 2028 naar september 2027. Collega Eli Lifland ging van midden 2032 naar september 2028. Hun belangrijkste reden is het rapport van testorganisatie METR over de versnelling bij Anthropic, waarover we dinsdag schreven. Fable 5.2 is volgens hen waarschijnlijk pas het op één na sterkste model dat Anthropic in huis heeft.

Hun voorbehoud is even groot: het meeste bewijs is zwartgelakt en de versnelling is alleen bij Anthropic gemeten. De groep pleit zelf voor een pauze in de hele sector, dus neutraal is ze niet.

Dinsdag schreven we dat grote claims meer vragen dan een nachtje. Na drie dagen lezen zien we twee dingen. De beste AI ging in een jaar van 2,5 naar 41 procent van echte freelanceklussen, en dat is voor iedereen die kenniswerk doet groter nieuws dan een stelling uit 1637. Tegelijk worden juist de twee wetenschappelijke blikvangers in de aankondiging groter voorgesteld dan in Anthropics eigen documenten, en dat in de week dat het bedrijf aandelen gaat verkopen. Dat het de nuance zelf publiceert, pleit voor Anthropic. Dat je moet doorklikken om haar te vinden, pleit ertegen. Wij letten nu op de eerste reacties van natuurkundigen, en op het rapport over de versnelling dat Anthropic heeft beloofd.

Betaal je elke maand voor een app waarvan je maar één functie gebruikt? Over een uur (donderdag 12 november van 12:00 tot 13:00) bouwt Wietse live een afsprakenplanner met Claude Opus. Samen met Alexander laat Wietse zien hoe ver Claude zelf komt en waar hij moet bijsturen. Als Premium-lid kun je live vragen stellen in de chat en de opname later terugkijken.

We zoeken een freelance nieuwsredacteur voor 16 uur per week. Iemand die heel goed schrijft en een eigen smaak meebrengt, en die van AI-nieuws verhalen maakt die mensen echt willen lezen. Je werkt nauw samen met Xiang aan deze nieuwsbrief, remote en grotendeels op je eigen tijden.

Iets voor jou? Bekijk de vacature.

Bereik ruim 59.000 nieuwsbriefabonnees met interesse in AI. Sponsor onze nieuwsbrief of podcast. Laat je interesse weten.