Google heeft na maanden achterstand weer het hoogst scorende AI-model op een belangrijke ranglijst, en een dag later verdween er zo'n 500 miljard dollar aan beurswaarde. Het bedrijf zet vol in op AI, en snijdt zich daarmee nu ook in de vingers. Het nieuwe model, Gemini 4 Carbon, kun je bovendien nog niet gebruiken, ook niet met een betaald abonnement: het gaat voorlopig alleen naar een selecte groep digitale beveiligers.

Door vertragingen raakte Google dit jaar achterop bij Anthropic en OpenAI. Gemini 3.5 Pro, dat topman Sundar Pichai voor juni had beloofd, kwam er nooit, terwijl de concurrenten deze zomer nieuwe topmodellen uitbrachten.

In augustus ging de top van AI-lab DeepMind op de schop, en schreef analysebureau SemiAnalysis Google af: DeepMind was geen koploper meer, de kans op een terugkeer aan de top "gedaald tot nul". Nu biedt oprichter Dylan Patel op X zijn excuses aan: "Officiële excuses aan Google van mij, met Carbon hebben ze het geflikt." Het model is volgens hem wisselvalliger per vakgebied, maar in een paar dingen echt goed.

Bij Artificial Analysis, een onafhankelijk meetbureau, scoort Carbon 59 punten, tegen 58 voor Claude Opus 5.5 van Anthropic en 57 voor GPT-6 Astra van OpenAI. Die ranglijst is net vernieuwd. Bij meetbureau Vals staat Carbon tussen twee Claude-modellen in, met verschillen binnen de foutmarge. Op professionele taken blijft het volgens VentureBeat zelfs onder modellen van xAI, Meta en het Chinese Moonshot.

Op een feitentest geeft Carbon vaker het juiste antwoord dan zijn voorganger Argon (58 tegen 48 procent). Maar als het iets niet weet, verzint het ook vaker wat: 11 tegen 4 procent. De meeste andere cijfers komen van Google zelf, en een technisch rapport ontbreekt nog.

Google wil eerst feedback verzamelen en zijn beveiliging bijstellen, en belooft bredere toegang "zo snel mogelijk". Dat past in een patroon. Anthropic hield zijn topmodel Mythos vanwege de hackvaardigheden binnen. OpenAI begon GPT-6 Astra in september bij een beperkte groep organisaties, en de zwaarste cybertaken lopen via zijn beveiligingsprogramma Daybreak. Ook Argon ging begin oktober eerst naar beveiligingspartners. Bij Astra kregen betalende gebruikers na enkele dagen toegang, bij Argon na twee weken. Voor Carbon heeft Google niets toegezegd.

Wil je Googles sterkste publieke model nu proberen? Dan kom je uit bij Argon, in de Gemini-app met Google AI Pro. Betaal je al voor een andere chatbot, dan is dit nieuws nog geen reden om over te stappen.

Op de dag van de lancering presenteerde moederbedrijf Alphabet zijn kwartaalcijfers, die er op het eerste gezicht goed uitzagen. De omzet groeide met 25 procent naar 127,6 miljard dollar, en de clouddivisie, die rekenkracht verhuurt, verdubbelde. Toch bleven omzet en winst onder de verwachting van analisten, en daalde het aandeel 12,6 procent, de slechtste dag sinds de beursgang in 2004. (Dit is overigens geen beleggingsadvies.)

De schrik zit deels in de kosten. Alphabet gaf in één kwartaal 51,4 miljard dollar uit aan onder meer servers en datacenters. Daardoor ging er 9,1 miljard meer geld uit dan er binnenkwam, terwijl analisten op een plus van 2,7 miljard rekenden. Volgend jaar stijgen die uitgaven volgens financieel directeur Anat Ashkenazi "aanzienlijk".

Het andere deel raakt de kern. Search levert ongeveer de helft van Alphabets omzet op. Dankzij AI groeit volgens Pichai het aantal zoekopdrachten het hardst in vijf jaar. Maar de zoekomzet groeide met 12 procent, tegen 17 procent een kwartaal eerder. Zakelijk directeur Philipp Schindler wijt dat aan "de lagere opbrengst" van AI Mode, de zoekfunctie die antwoordt als een chatbot. Google krijgt dus meer vragen, maar verdient er minder aan: de opvolger van zijn eigen goudmijn levert voorlopig minder op.

Schindler ziet het zonnig in: de meeste vragen in AI Mode komen er volgens hem bovenop, en bieden op termijn meer verdienkansen. Google brengt de advertenties in AI Mode nu voor het eerst naar het buitenland. Welke landen, zegt het bedrijf niet.

Google betaalt de AI-wedloop mede met geld uit zoeken, en juist daar knaagt AI nu aan. Instorten doet er niets: de vraag naar rekenkracht is zo groot dat Google zelf capaciteit bij anderen huurt. Maar de rekening wordt zichtbaar, en die zie je straks misschien ook zelf, als er advertenties tussen je AI-antwoorden verschijnen. Wij letten vooral op de vraag wat er eerder in Nederland is: Carbon of die advertenties.

Bij cryptoplatform Binance verdween donderdag 6,3 miljard dollar, de grootste cryptodiefstal ooit. Drie dagen later kaapten hackers de koelsystemen van supermarkten in onder meer België, Zweden en Ierland, en ook bij minstens zeventien Nederlandse bedrijven. Bij beide incidenten viel meteen het woord AI. Bewijs dat de daders het gebruikten, is er nog niet. Wel laat een test zien wat AI aan dit soort aanvallen kan veranderen.

In België zijn minstens 76 winkels geraakt, onder meer van Delhaize, Carrefour en Intermarché. In Zweden liepen vriezers op tot zo'n 50 graden. "We moeten al onze koopwaar weggooien", zei een filiaalmanager van Delhaize. Half oktober overkwam honderden Franse supermarkten hetzelfde.

In Nederland raakte het vooral slagers en kleine supermarkten; de grote ketens bleven voor zover bekend buiten schot. De getroffen systemen hingen volgens leverancier Danfoss niet aan een beveiligd netwerk en gebruikten nog een standaardwachtwoord, ondanks een waarschuwing van het bedrijf op 13 oktober.

Wie erachter zit, weet niemand. "En dat wordt misschien nooit vastgesteld", zei Katrien Eggers van het Belgische Centrum voor Cybersecurity. Losgeld is niet gevraagd, en daarom denkt Tom Hegel van beveiligingsbedrijf SentinelOne aan sabotage. Tegelijk waarschuwt hij: "Een tiener en een inlichtingendienst zien er vanaf de kant van de verdediger ongeveer hetzelfde uit."

Bij Binance is de dader wel aangewezen. De FBI wijst naar TraderTraitor, een Noord-Koreaanse hackgroep. Binance zocht de oorzaak eerst bij de laptop van een medewerker, maar vond later meer inbraakpunten. Klanten krijgen volgens het platform al hun verliezen vergoed.

De AI-vraag ontstond door wat daarna gebeurde. Analysebedrijf Chainalysis zag duizenden transacties in korte tijd, wat op automatisering wijst, en de New York Times schreef dat aanvallers in de sector AI inzetten. Maar Elliptic, net als Chainalysis een analysebedrijf, keek maandag naar dezelfde geldstromen: "Het witwassen is geautomatiseerd, maar niets wat wij hebben gezien, wijst op een AI-agent die beslissingen neemt." Het patroon past volgens Elliptic bij scripts die mensen schrijven en in de gaten houden.

Dat Noord-Koreaanse hackers AI gebruiken, is wel gedocumenteerd. Volgens Microsoft doen drie van de acht hackgroepen dat al structureel, nog altijd met mensen erbij. Alleen is dat bij de Binance-hack niet aangetoond.

Eggers ziet het aantal incidenten mede door AI groeien. "Alle IT-systemen zijn in potentie kwetsbaar, en AI kan nu worden gebruikt om die zwakke plekken succesvol uit te buiten, zeker door geavanceerde partijen."

Hoe dat eruitziet, liet beveiligingsbedrijf Claroty vorige maand zien. Onderzoekers bouwden in een lab met Claude Sonnet 4.6, een kleiner en ouder AI-model van Anthropic, aanvalscode voor drie al bekende lekken in koelregelaars van Danfoss. Dat kostte ongeveer 28 minuten en 6 dollar aan AI-gebruik. Het was geen zelfstandige ontdekking: bij één lek liep het model vast en moest de onderzoeker bijsturen. Hoe de echte aanvallers binnenkwamen, weet Claroty ook niet.

AI is hier een makkelijke verdachte, en wij houden het voorlopig bij wat vaststaat. In Nederland ging het om systemen aan het open internet met een standaardwachtwoord, en daar heb je geen AI voor nodig. Maar het gat tussen een bekend lek en een werkende aanval wordt kleiner en goedkoper, en dat past bij wat we bij het PHP-lek zagen. Heb je een praktijk of bedrijf met apparatuur die op afstand wordt beheerd? Vraag je leverancier dan of die apparatuur via internet bereikbaar is en of het fabriekswachtwoord is vervangen. Deze maand stuurt het kabinet zijn brief over een actieprogramma tegen AI-cyberaanvallen. Wij zijn benieuwd of de koelkast daarin staat.

Andrej Karpathy had genoeg van de aanbevelingen van YouTube, dus bouwde hij in twee uur zijn eigen videosite. Karpathy, medeoprichter van OpenAI en inmiddels in dienst bij Anthropic, de maker van Claude, liet Claude 43 miljoen reacties uit twintig jaar Hacker News, een populair techforum, doorzoeken op video's die mensen elkaar blijven aanraden. Dat leverde 6.454 video's op, nu te bekijken op HackerTube: zonder account, en met als plaatje een beeld uit het midden van de video in plaats van een miniatuur die op klikken is geoptimaliseerd. Zelf regelde hij alleen een toegangssleutel bij Google, een server en de domeinnaam. De rest deed Claude, tot en met het beveiligen van die server. "Veel geweldige projecten die normaal weken of zelfs maanden hadden gekost, doe je nu tussen het ontbijt door", schrijft hij. "Waar denken we nog meer niet aan?" De video's zelf blijven op YouTube staan, en de twee uur zijn zijn eigen schatting, van iemand die precies weet wat hij vraagt. Het is ook uitstekende reclame voor zijn werkgever. De gegevens staan in één zipbestand, zodat je je eigen AI om een eigen versie kunt vragen.

Bedrijven en overheden kunnen het Franse AI-model Le Chonk nu zelf draaien, maar het ligt ver achter op de top. Mistral gaf donderdag de bouwstenen vrij van Mistral Large 4, het model waarover we begin oktober schreven. Commercieel gebruik mag, en behalve als download is het te gebruiken via Mistral en OpenRouter. Op een laptop draai je het niet. Mistral noemt het zelf het beste open model om mee te programmeren, maar op de algemene ranglijst van Artificial Analysis haalt het 26 punten, tegen 59 voor Googles Carbon. Die lijst is net vernieuwd: Kimi K3.1 Pro, dat vorige week nog op 55 punten stond, staat er nu op 46. Wat Mistral wel biedt, is onafhankelijkheid. "Je wil niet dat een ander land kan bepalen of je toegang hebt tot deze technologie", zegt hoogleraar Eric Postma van Tilburg University.

Ook Anthropic en OpenAI merken hoe duur AI is. Anthropic, de maker van Claude, zette maandag nieuwe cijfers in zijn beursprospectus. De omzet was in het derde kwartaal bijna 17 miljard dollar, twaalf keer zoveel als een jaar eerder. Maar de operationele winst waarover we vorige week schreven, is alweer weg: nu is er een verlies van 567 miljoen, onder meer door dure rekenkracht die het bedrijf op korte termijn moest inkopen. Het nettoverlies van 23,3 miljard komt vooral door een boekhoudkundige post. Volgens de FT verwacht investeerder Blackstone nu een kredietbeoordeling in de speculatieve categorie, waar het eerder op een veilige rating rekende. Ondertussen mikt OpenAI in zijn nieuwe financieringsronde op 20 in plaats van 30 miljard dollar. (Dit is overigens geen beleggingsadvies.)

Gebruik je de Claude Code-extensie in Cursor? Controleer dan je computer. Op de marktplaats van programmeertool Cursor stond op 29 oktober zo'n elf uur een besmette versie van de extensie (2.1.312 en 2.1.313, voor macOS en Windows). Die verzamelde gegevens over gebruikers en hun computer, en probeerde de aanvaller toegang op afstand te geven. Cursor spreekt van maximaal 5.000 getroffen gebruikers. Een update of het verwijderen van de extensie is niet genoeg. Cursor adviseert het eigen controlescript te draaien, en wie getroffen is moet zijn computer isoleren en vanaf een ander systeem zijn wachtwoorden en sessies vervangen, ook als de aanval mislukt lijkt. Volgens Cursor en Anthropic gaat het niet om een versie van Anthropic en zijn de eigen kanalen van Anthropic niet geraakt. Hoe het pakket op de marktplaats kwam, heeft Cursor nog niet uitgelegd. Programmeer je niet in Cursor? Dan hoef je niets te doen.

Google liet een AI-chip in de ruimte een haiku schrijven. Bij Project Suncatcher, Googles langetermijnonderzoek naar AI-datacenters in de ruimte, ging op 1 oktober een proefsatelliet omhoog met Googles eigen AI-chips. De eerste opdracht: schrijf een haiku over je verblijf in de ruimte. Het antwoord kwam binnen toen de satelliet over Spitsbergen vloog: "Blue marble below / Data streams in silent grace / Starlight feeds my core". Volgens Google is dat het eerste AI-antwoord van een datacenterchip in een baan om de aarde, gemaakt met het open model Gemma 4. Van een datacenter in de ruimte is nog geen sprake: Google test nu hoe goed de chips tegen straling en hitte kunnen, en wil in 2027 twee gekoppelde satellieten lanceren.

Bereik ruim 59.000 nieuwsbriefabonnees met interesse in AI. Sponsor onze nieuwsbrief of podcast. Laat je interesse weten.